I parlare i dire tłumaczymy jako „mówić”, no to czemu jest różnica w użyciu? Jeżeli różnica między tymi dwoma czasownikami jeszcze nie jest dla ciebie oczywista, to koniecznie czytaj dalej! Przy okazji rozwięję też wątpliwości na temat par czasowników restare i rimanere oraz stare i essere.
O różnicy między imparare, studiare i insegnare, oraz venire, andare i arrivare pisałam tutaj
Parlare vs dire
Wielu uczniom różnica między tymi dwoma czasownikami się rozjaśnia, kiedy mówię, że parlare to jak po angielsku to talk i to speak, a dire to jak to say, albo to tell.
Jeżeli to ci nie ułatwia, to przejdźmy dalej.
Oba te czasowniki oznaczają „mówić”, ale praktycznie nigdy nie używamy ich zamiennie.
Parlare oznacza „mówić”: w jakimś języku, do kogoś, o czymś:
parlo l’italiano – mówię po włosku
parlo a Maria, non a te – mówię do Marii, nie do ciebie
questo libro parla di storia – ta książka mówi o historii
Oraz często „rozmawiać”, „porozmawiać”:
devo parlarti – muszę z tobą porozmawiać
non parli più con Paolo? – nie rozmawiasz już z Paolo?
Dire także tłumaczymy na „mówić”, albo „powiedzieć” kiedy mówimy: coś, komuś
dire qualcosa a qualcuno – mówić coś komuś
devo dire una cosa a Marco – muszę powiedzieć coś Marco
cosa ti ha detto? – co ci powiedział?
Luca ha detto che non può venire – Luca powiedział, że nie może przyjść
devo dirti una cosa importante – muszę powiedzięć ci coś ważnego
Jaka największa różnica między parlare a dire tutaj wychodzi na wierzch? Że przy dire zawsze jest to coś, co chcemy powiedzieć, albo powiedzieliśmy. Nie mogę po czasowniku parlare postawić dopełnienia bliższego, wprowadzić bezpośrednio tematu: devo parlare qualcosa, Luca ha parlato che non vuole venire oraz nie mogę pozostawić dire bez dopełnienia: dobbiamo dire, Luca dice
Luca parla oznacza więc, że Luca mówi, przemawia, np. teraz on zabiera głos. Możemy zapytać Chi parla? kto mówi? Con chi parlo? z kim rozmawiam? Dobbiamo parlare – musimy porozmawiać.
Luca dice la verità oznacza, że Luca mówi prawdę, mogę zapytać Cosa dici? co ty mówisz? albo Chi te l’ha detto? kto ci to powiedział? Zawsze jest tu jakieś „coś”. Dobbiamo dire che saremo in ritardo – musimy powiedzieć, że będziemy spóźnieni.
Po parlare mogę wprowadzić jakiś temat, ale tylko po przyimku „di” i w sensie „mówi o”: di cosa parla? O czym on mówi?
Różnicę widać też w zestawieniu:
Luca parla della nuova azienda – Luca mówi (w sensie: opowiada) o nowej firmie
Luca dice che vuole aprire una nuova azienda – Luca mówi, że chce otworzyć nową firmę
Kiedy więc opowiadamy o filmie albo o książce i chcemy powiedzieć, o czym on, albo ona opowiadają, to użyjemy sformułowania parla di.
Kiedy natomiast chcemy przytoczyć słowa bohatera i powiedzieć, że on powiedział, że… to użyjemy dice che.
To wszystko nie znaczy, że nigdy nie użyjemy czasownika dire z przyimkiem di. Możemy dire qualcosa di qualcosa – mówić/powiedzieć coś o czymś.
Cosa dici del film? Co powiesz o filmie?
Parli del film? Mówisz/rozmawiasz o filmie?
Mogą się tu trafić przypadki, gdy będzie obojętne, czy użyjemy dire czy parlare, ewentualnie może się zmienić trochę zabarwienie:
non dirle (niente) di noi – nie mów jej o nas
non parlarle di noi – nie rozmawiaj z nią nas
perché non mi ha detto (niente) della festa? – czemu nie powiedziałeś mi nic o imprezie?
perché non mi hai parlato della festa? – czemu nie powiedziałeś mi o imprezie?
Więc mimo że może to być mylące, że tu i tu mamy przyimek „di„, zauważ, że w zdaniach z dire jest albo widoczne, albo w domyśle, to „coś„, co możemy o czymś powiedzieć (jak np. w powyższych zdaniach „nic„) oraz jest ktoś, komu się coś mówi: Gli hai detto (qualcosa) della festa? Powiedziałeś mu (coś) o imprezie?
Wyrażenie, w którym możemy parlare i dire użyć całkowicie wymiennie, to sentir dire i sentir parlare – usłyszeć o czymś. Ho sentito dire/parlare che i prezzi si alzeranno – słyszałam, że ceny się podniosą.
Spróbuj rozwiązać test:
[h5p id=”1″]
Restare vs rimanere
Oba te czasowniki oznaczają „zostać”, w sensie „pozostać” (w jakimś miejscu). „Zostać” w sensie „stać się kimś” to diventare.
Te czasowniki mimo że pierwotnie mogą mieć nieco inne zabarwienie, to są w dużej mierze używane zamiennie.
Między voglio restare i voglio rimanere a casa nie ma żadnej różnicy.
Okazuje się, że nawet w wyrażeniach, w których ja bym preferowała czasownik rimanere (ze względu na to jak często go słyszę w danych konktestach), również restare jest akceptowalny i używany.
Na przykład byłam przekonana, że można powiedzieć tylko rimanere incinta (zajść w ciążę), ale okazuje się, że możemy spotkać też restare incinta.
Tak samo wyrażenie rimanerci male (być przykro z jakiegoś powodu) ma swoją alternatywę z czasownikiem restare: restarci male.
Stare vs essere
Ostatnio pisałam o różnicy między essere a esserci, a na temat essere, esserci, stare i starci poświęciłam całe dwugodzinne szkolenie online, które możesz zdobyć w moim sklepie.
Uczniowie nie mylą często stare z essere lub na odwrót, ale czasami się zdarza. Nie jest to taka sama różnica jak między estar i ser w hiszpańskim, choć odrobinę podobna.
Pomijam funkcję stare w znaczeniu essere w dialektach południowych.
Essere oznacza „być”, a jednym ze znaczeń stare jest „przebywać w jakimś miejscu”, w sumie jako synonim wyżej wspomnianego restare.
Sono a casa jest neutralnym powiedzeniem „jestem w domu” (a nie na przykład w pracy).
Sto a casa jest odpowiednikiem resto a casa, czyli „pozostaję”, albo też „tkwię”, „siedzę” w domu. W zdaniu sto a casa da due settimane jest to zabarwienie, że to długo i dłuży mi się.
Stasera sto a casa może być odpowiedzią na to, czy idziesz na imprezę, zostaję w domu w opozycji do czegoś innego co mogłabym potencjalnie robić.
To „siedzenie” i „tkwienie” widać też w takich zdaniach jak: sto davanti al computer tutto il giorno, siedzę przed komputerem cały dzień.
Perché sei qui? będzie oznaczać: czemu tu jesteś, przebywasz, po co tu jesteś?
Perché stai qui? będzie oznaczać: czemu tutaj siedzisz? tutaj, a nie na przykład gdzieś indziej, wygodniej?
Gdybyśmy miały się w coś bawić i każdy by musiał stanąć w innym miejscu, to również użyłybyśmy czasownika stare: tu stai qui, lui sta di là, io sto qui.
Wtedy wskazujemy na takie „przypisane” nam miejsce i to samo zadziała choćby w pracy: io sto qui (przy tym biurku), Luca sta alla cassa (Luca przy kasie), itd.
