Imparare vs studiare
Nawet mój ulubiony słownik internetowy podaje jako pierwszą definicję imparare uczyć się. Nie jest to błędne, ale między innymi z tego powodu powstają nagminnie takie kwiatki jak vado a casa perché devo imparare (idę do domu, bo muszę się uczyć), albo imparo italiano da due anni (uczę się włoskiego od dwóch lat). Innym powodem, dla którego być może ten czasownik jest używany błędnie, to pierwsze lekcje włoskiego, gdzie w opozycji do insegnare (uczyć kogoś), stawia się często właśnie imparare, mimo że w opozycji do insegnante (nauczyciel), stoi studente (uczeń). Pamiętam, że mnie samej na początku studiare kojarzyło się z uniwersytetem, i myślałam, że to słówko używane jest tylko w tym kontekście. Oczywiście błędnie.
Studiare to wszystkie kroki, które podejmujemy, żeby się czegoś nauczyć (imparare). Studiamo per imparare (uczymy się, żeby się nauczyć). Robienie ćwiczeń, otwieranie książki, chodzenie na konwersacje, to wszystko czasownik studiare. Pytanie od kiedy uczysz się włoskiego to da quando studi l’italiano? Jeżeli już potrafimy posługiwać się językiem włoskim, to ktoś zapyta dove hai imparato l’italiano (gdzie się nauczyłeś włoskiego)?
Może się wydawać, że studiare to po polsku uczyć się, a imparare nauczyć się i mamy problem z głowy. Niestety jest to uproszczenie, przez które tłumacząc w ten sposób, możemy wpaść w maliny. Imparare zawsze będzie określało akcję dokonaną, ale nie zawsze będziemy w stanie przetłumaczyć jej czasownikiem dokonanym po polsku.
Na przykład imparo leggendo przetłumaczylibyśmy jako uczę się czytając, ale też zdobywam wiedzę czytając, czytając dowiaduję się nowych rzeczy, po tym jak przeczytam, wiem więcej. Studio leggendo, które przetłumaczylibyśmy również jako uczę się czytając, wskazuje nam na metodę nauki, jaką wybieramy, w tym wypadku jest to lektura. Nie ma tutaj akcji dokonanej, bo nie jest powiedziane, że po przeczytaniu coś umiem. Tak po prostu próbuję się uczyć.
Tak samo nazwa znanego portalu do nauki impariamo italiano: podkreśla, że dzięki tej stronie każdego dnia zdobędziemy nową wiedzę, że nauka z nią (lo studio), będzie miało rezultaty.
W innym językach (jakie znam), mamy to samo zestawienie tych dwóch słów: learn vs study, apprendre vs étudier, aprender vs estudiar.
Andare vs venire vs arrivare
Niby łatwe: andare to iść, jechać, venire to przychodzić, przybywać. Wydaje mi się, że te czasowniki mylą się wtedy, kiedy w sumie oba mogłyby być użyte, ale ich właściwy wybór zależy od punktu odniesienia.
Jaka jest różnica między vado alla festa i vengo alla festa?Vado alla festa powiemy, kiedy ktoś nas pyta o plany na wieczór (ale użycie rodzajnika określonego podpowiada, że druga osoba już doskonale wie, o jakiej imprezie mówimy), kiedy wychodzimy z domu i w progu jeszcze wołamy do osoby, która w nim została. Vengo alla festa powiemy do osoby, która na tej imprezie jest, lub będzie. Dzięki venire mówimy „tak, spotkamy się”. Tak, dokładnie tak, jak w przypadku „idę” i „przyjdę/nadchodzę”. Czemu więc to się myli po włosku? Nie wiem.
Do tego zestawu jeszcze dochodzi arrivare, które może odrobinę komplikuje sprawę. Znaczy w sumie to samo, co venire, i często je można ze sobą wymienić bez poważniejszych konsekwencji. Ale różnica między nimi istnieje. Arrivo! znaczy, że już jestem w drodze, przybywam. Vengo! oznacza, że przyjdę, ale tak ogólnie, nie wiadomo, w którym momencie, czy już wyszliśmy, czy jeszcze nie. Stasera viene Maria oznacza, że przyjdzie do nas, że się spotkamy. Zdanie stasera arriva Maria nie jest jednoznaczne i nie mamy pewności, gdzie ona przyjdzie. Z jednej strony więc arrivare ma w sobie trochę więcej precyzji jeśli chodzi o czas: quindi vieni stasera? e a che ora arrivi? (przyjdziesz dzisiaj? a o której będziesz?), i trochę mniej, jeśli chodzi o miejsce.
Kiedy jesteśmy w drodze i dzwonimy do znajomych, krzykniemy arrivo! albo sto arrivando! Sto venendo nie byłoby błędne, ale kojarzy się dokładnie tak, jak nasze dochodzę! czyli dodajemy naszej drodze szczypty erotyzmu.
[highlight color=”pink”] I jeszcze raz: tutaj wklejam moją rozpiskę na temat andare, venire i arrivare z warsztatów pisania: [/highlight] Kiedy udaję się do jakiegokolwiek miejsca, który [highlight color=”yellow”] nie ma związku z umiejscowieniem osoby [/highlight], do której mówię, powiem ANDARE. Vado al lavoro, vado a casa, vado in palestra, vado a una festa – idę tam, żeby wykonać pewne czynności, coś zrobić. Powiem non sono andata alla festa – żeby wyrazić, że nie zrobiłam tej rzeczy, którą miałam, a mój rozmówca nie jest związany z tą imprezą, nie było go tam. VENIRE użyję, kiedy przybywam gdzieś, do kogoś. Organizatorowi imprezy powiem non sono venuta alla festa perché mi sentivo male – to samo powiem tym, którzy tam byli i na mnie czekali. Babcia przez telefon może zapytać quando vieni? – w domyśle do mnie, w tym miejscu, w którym się znajduje. Ja jej powiem: vengo domani! – przybędę do ciebie! [highlight color=”yellow”] Obieram jej perspektywę, miejsca, w którym ona jest [/highlight]. Również kiedy druga osoba [highlight color=”yellow”] jeszcze nie jest w danym miejscu, ale już się do niego wybiera [/highlight], użyję VENIRE: posso venire con voi al cinema? A oni odpowiedzą certo che puoi venire con noi! ARRIVARE czasem może być zamienne z VENIRE, np. [highlight color=”yellow”] kiedy właśnie się udajemy do jakiegoś miejsca i prawie przybyliśmy[/highlight]: arrivo subito! = Vengo subito! Trzeba jednak sobie powiedzieć, że VENIRE w takich zdaniach może mieć dwuznaczny wydźwięk i skojarzyć się komuś sprośnie („dochodzę”). Przy VENIRE liczyła się dla nas [highlight color=”yellow”] pozycja naszego rozmówcy[/highlight], w ARRIVARE ważniejsza jest nasza perspektywa. W niektórych przypadkach jest to całkowicie wymienne z VENIRE, bo babcia która na nas czeka może zapytać quando arrivi? – ale to oznacza, że jesteśmy już w drodze i ona obiera naszą perspektywę. Non sono arrivato alla festa mogłoby oznaczać, że wyszliśmy na imprezę, ale do niej nie dotarliśmy – i mówimy to do osoby, która nie była/nie jest na tej imprezie. Quando arriva il treno? – mówimy tak z jego perspektywy, wiemy, że wyruszył w naszą stronę, nie wiemy tylko, kiedy dokładnie nadjedzie. Gdybyśmy zapytali quando viene il treno? To tak jakby pociąg siedział w domku i myślał, czy wybrać się do nas czy nie. Powrócę jeszcze do ANDARE – używamy go, [highlight color=”yellow”]kiedy ani perspektywa mówiącego ani rozmówcy nie jest istotna[/highlight]. Zapytam więc quando vai dalla nonna? Kiedy ani ja, ani druga osoba nie znajdują się u babci.Errore vs sbaglio
No dobra, to jest trochę taka chicca, perełka, a może moje małe zboczenie, pozostałość po zajęciach z dydaktyki.Zasadnicza różnica między errore a sbaglio jest taka, że un errore popełniamy, kiedy nie byliśmy nauczeni, nie wiedzieliśmy, więc walnęliśmy byka. Uno sbaglio jest wtedy, kiedy wiedzieliśmy, coś nam świtało, ale ostatecznie powiedzieliśmy coś inaczej, niż chcieliśmy. Najprościej chyba nam to będzie przetłumaczyć jako un errore: błąd, uno sbaglio: pomyłka. I takie tłumaczenie chyba się sprawdzi w wielu przypadkach, w końcu mamy błąd systemu, to na pewno un errore, pomyliliśmy dokumenty: abbiamo sbagliato. Wystąpił błąd: c’è stato un errore, nastąpiła pomyłka: c’è stato uno sbaglio.
Przeczytałam jeszcze gdzieś ciekawe wytłumaczenie, że errore jest wtedy, kiedy wybraliśmy całkowicie złą drogą i oddaliliśmy się od celu, sbaglio jest wtedy, kiedy trochę zeszliśmy z drogi, ale łatwo nam na nią wrócić, albo mimo to zbliżamy się do celu. Un errore jest trudniej odkręcić, może być nieodwołalny, uno sbaglio łatwiej naprawić.
Na pewno częściej się mówi ho fatto/ho commesso un errore niż ho fatto uno sbaglio (kiepsko brzmi). Lepiej powiedzieć ho sbagliato. Na egzaminie mamy raczej gli errori, mimo że my wiemy, że coś nam się zwyczajnie pomyliło, wtedy możemy się tłumaczyć mi sono sbagliato…
Dobra, chwila szczerości: czy kiedykolwiek te słówka sprawiły Wam trudności? :)
