To nie jest łatwy wpis. Czasem się wydaje, że coś jest nieprzetłumaczalne, ale na dobrą sprawę jest. No i można rozkminiać „niby to nie do końca to samo, no ale mamy coś podobnego, może bez tego zabarwienia”. A czasem to zabarwienie jest najpiękniejsze. Albo są słówka, o których zapomniałam, że mamy polski odpowiednik. Na przykład nigdy nie użyłam słowa „popsujzabawa” albo „zabawopsuj” (nawet teraz program podkreśla mi te słowa), a włoskie il guastafeste bardzo często.  Dodatkowo chciałam wyłączyć z tej listy pojęcia ściśle związane z kulturą, takie jak l’apericena (aperitivo połączone z kolacją, najczęściej w modnym lokalu, w towarzystwie znajomych), czy il cinepanettone (o tym będzie mój jemiołowy wpis 15 grudnia). Nie chciałam też brać pod uwagę słówek tot i x, o których już był cały artykuł. Nie chciałam też mówić o culaccino (ślad, jaki zostawia kieliszek na stole, patrz: logo Włoskielove), o którym było już głośno za sprawą innych podobnych wpisów, a którego sami Włosi w takim kontekście raczej nie znają. I już był cały artykuł o kategoriach Włochów, które trudno przetłumaczyć. Oczywiście te włoskie wyrażenia, też są bardzo trudne do przetłumaczenia, choć zazwyczaj trudność tkwi w tym, że są przetłumaczalne na wiele sposobów, zależnie od kontekstu. Po długich obradach więc, zdecydowałam się na taką listę nieprzetłumaczalnych włoskich słów. Mam nadzieję, że docenicie!

1. Abbiocco

Klasyk. To uczucie senności, zmęczenia po spożytym posiłku. W zdaniu ho un abbiocco zawiera się wszystko: zjadłem, teraz jest mi słabo i najchętniej uciąłbym drzemkę.

2. Tormentone

Nie byłam pewna tego słowa, ale odważyłam się go wrzucić na listę. Un tormentone to hit, który ciągle mielą w radiu i telewizji. Najczęściej mówimy o tormentone estivo, albo tormentone dell’estate, wakacyjny hit. Niby jest po polsku hit, ale to jednak nie jest to samo. Un tormentone to też osoba, której nie można znieść.  Un tormentone to cokolwiek, co jest obsesyjnie powtarzane w mediach, coś wirusowego (viral) jakbyśmy dzisiaj powiedzieli językiem internetu (np. memy). W tormentone może więc być też ten negatywny wydźwięk, nacisk na przytłaczającą i irytującą naturę tych wakacyjnych dźwięków, którymi jesteśmy bombardowani.

3. Meriggiare

Jeżeli jakieś słowo można by nazwać „najbardziej włoskim”, to byłoby chyba to. Meriggiare nie tylko ładnie brzmi, ale i oznacza „odpoczywać w cieniu w najgorętszych godzinach dnia”. Czy to nie jest italianissimo? :)

4. Barzotto

A to może moje ulubione włoskie słowo. Trochę ze względu na brzmienie, a głównie ze względu na jego znaczenie. Można się z nim spotkać w kuchni, gdzie barzotto będzie oznaczać coś na wpół ugotowanego, np. l’uovo barzotto to jajko półtwarde. Ale można barzotto spotkać również w sypialni, i tu będzie określało męski członek w niepełnej erekcji. Przytoczę przykład zdania znalezionego w Google, żeby było wiadomo, jak go używać: sono barzotto appena ti vedo – mam niepełną erekcję jak tylko cię widzę ;)

5. Supercazzola

Słowo dla Włochów kultowe, bo pochodzi z kultowej komedii Amici miei i dopiero niedawno zostało dodane do słowników języka włoskiego. Oznacza zdanie totalnie bez sensu powiedziane z pewnością siebie i przekonaniem tak, aby zdezorientować rozmówcę. W filmie bohater używa przypadkowych zlepków słów, żeby się zabawić z rozmówcami (o wyższych niż on, pozycjach). Na co dzień o supercazzola można powiedzieć, kiedy ktoś mówi do nas niezrozumiałym językiem, np. w urzędzie.

6. Gigioneggiare

Nie byłam pewna, czy gigioneggiare nie można by przetłumaczyć na nasze „aktorzyć”, ale jeśli dobrze sprawdziłam, że to oznacza jedynie „udawać, grać”, to jest to jednak coś innego. Gigioneggiare w teatrze oznacza odgrywać coś z przesadą, a w innych kontekstach- afiszować się ze swoim swobodnym zachowaniem, zachowywać się teatralnie, obnosić się z zadufaniem. Czasownik ten pochodzi od słówka il gigione, które, znów w kontekście teatru oznacza pretensjonalnego, ale kiepskiego aktora, co pomaga w interpretacji znaczenia gigioneggiare.

7. Tirapacchi

To słówko pojawiło się w rozdziale o imprezach w repetytorium leksykalnym Włoski z Życia Wzięty. Oznacza osobę, która nie dotrzymuje obietnic, wymiguje się od umówionych spotkań, lub się na nich nie zjawia.