W tym wpisie chciałabym się z Wami podzielić dwoma słówkami, które znów nie mówią nam tak naprawdę nic, a bez których ciężko mi wyobrazić sobie rozmowę po włosku.
TOT
Przez przypadek odkryłam, że pochodzi z łaciny ( tŏt, wiele). I że po niemiecku oznacza „umarły, nieżywy”. W angielskim oznacza małego brzdąca, albo kapkę, kroplę. Po francusku tôt oznacza „wcześnie”. We włoskim natomiast, to jedno z tych bardzo często używanych słówek, których nie nauczyłabym się, gdybym nie mieszkała we Włoszech (przeczytaj też o 10-ciu słówkach-wytrychach, których nikt cię nie nauczy); To, jak i kolejne, o którym tu piszę, to jedne z tych słówek, których nie trzeba sprawdzać w słowniku. W kontekście są jasne i przejrzyste, wchodzą w mig do głowy.
Tot może być przymiotnikiem nieokreślonym, czyli pochodzącym z tej samej rodziny, co molto, poco, tanto, troppo. Tylko, że o ile te inne określają już dość konkretną ilość (dużo, mało, za dużo), to tot wskazuje na niedoprecyzowaną ilość. W takim znaczeniu używamy go [highlight color=”pink”]razem z rzeczownikiem w liczbie mnogiej[/highlight]- to jego ilości nie jesteśmy w stanie, a zazwyczaj nie chcemy, lub nie potrzebujemy określać.
devi guadagnare tot soldi, per comprare tot birre – musisz zarobić jakąś daną ilość/ileś pieniędzy, żeby kupić daną ilość/ileś piw (kontekst dość weekendowy, sorry); często używa się tego słówka, kiedy chcemy coś wytłumaczyć, dać za przykład, a konkretna liczba nie jest nam potrzebna, lub zależna właśnie od różnych faktorów, jakie staramy się wytłumaczyć.
tutte queste pubblicità che dicono „guadagna tot soldi con tot click” – wszystkie te reklamy, które mówią „zarób ileś pieniędzy za ileś klików”;
Z wyszukiwarki:Anche l’acqua potabile la portano a casa: ogni tot giorni passa un camioncino con questi bottiglioni di plastica da venti litri – wodę pitną też przywożą do domów: co jakiś czas/co kilka dni/co ileś dni przyjeżdża furgonetka z takimi dwudziestolitrowymi, plastikowymi butlami;
Tot może też wskazywać na nieokreśloność [highlight color=”pink”]rzeczownika w liczbie pojedynczej, jaki go poprzedza[/highlight]. Tutaj też kontekstem zazwyczaj będzie dawanie wskazówek, podawanie przykładu w trakcie tłumaczenia czegoś. Zaryzykuję tezę, że w tym wypadku tot następuje tylko po rzeczownikach określających miesiąc, dzień, rok, lub godzinę.
Z wyszukiwarki:ti invito alla mia laurea il giorno tot, alle ore tot, presso tot – zapraszam cię na moją obronę w taki a taki dzień, o takiej i takiej godzinie, tam i siam;
La vivrei malissimo la consapevolezza di dover consegnare un romanzo entro il mese tot dell’anno tot – żyłoby mi się strasznie źle ze świadomością, że muszę dostarczyć powieść do takiego miesiąca, takiego a siakiego roku.
Tot może pełnić też funkcję [highlight color=”pink”]zaimka nieokreślonego[/highlight] (nieodmiennego), kiedy użyjemy go [highlight color=”pink”]samodzielnie, zawsze w liczbie pojedynczej[/highlight].
Z wyszukiwarki:Che poi ognuno coi suoi soldi ci faccia quel che vuole son io il primo a dirlo, ma se devo spendere tot soldi voglio il meglio che posso ottenere … – każdy niech robi ze swoimi pieniędzmi co chce, sam zawsze to powtarzam, ale jeśli muszę wydać daną ilość pieniędzy/jakąś ilość, chcę otrzymać za nią to, co najlepsze
Vi spiego la mia situazione: sono assunta in regola come babysitter. Nel contratto c’è scritto che devo fare tot ore settimanali. – wytłumaczę wam moją sytuację: pracuję na kontrakcie jako opiekunka do dzieci. W umowie jest napisane, że muszę przepracować daną ilość/jakąś tam ilość godzin tygodniowo.
Wreszcie tot może być też [highlight color=”pink”]samodzielnym rzeczownikiem[/highlight], rodzaju męskiego, nieodmiennym.
Z wyszukiwarki:Tu lavori un tot in cambio ricevi un tot. – pracujesz tyle i tyle i w zamian otrzymujesz tyle.
Un tot di tempo da dedicare allo studio, un tot ai club… – tyle czasu do poświęcenia na naukę, tyle na klubowanie…
preso un tot di tempo fa ma che mi sta durando un’eternità – kupiłem go jakiś czas temu ale starcza w nieskończoność
X
Nie mylić z „x” stosowanym w internecie i w sms-ach jako odpowiednik słówka per, czyli „dla”. Tutaj x jest bliższy naszemu… [highlight color=”pink”]”xyz”[/highlight]. Jest bardzo podobnym słówkiem do tot, ale jak już zobaczyliśmy, [highlight color=”yellow”]tot odnosi się do nieokreślonej ilości, x natomiast (nie)określa rzeczy, wydarzenia i ludzi [/highlight].
Można powiedzieć il giorno x, i będzie znaczyło to dokładnie to samo, co il giorno tot; L’ora x może oznaczać to samo, co l’ora tot, ale może też oznaczać godzinę x, godzinę zero, czyli ważny moment, przełom.
X możemy użyć po [highlight color=”pink”]jakimkolwiek rzeczowniku[/highlight], kiedy nie chcemy danej rzeczy określić, kiedy jest to niepotrzebne, lub kiedy o danej rzeczy nic nie wiemy. To bardzo proste, bo zwyczajnie możemy tłumaczyć na nasze xyz, szczególnie kiedy podajemy (jak przy tot) jakiś przykład.
Z wyszukiwarki:Il terzo anno il signor X perde il 40% di quanto guadagnato nei primi due anni. – trzeciego roku pan XYZ traci 40% tego, co zarobił w pierwszych dwóch latach
Ciekawsze, moim zdaniem, jest użycie x jako [highlight color=”pink”]rzeczownika[/highlight]:za słownikiem: un x qualsiasi: un tizio qualsiasi – jakiś, jakikolwiek koleś, bez znaczenia, który się niczym wyróżnia, nijaki.
i jako [highlight color=”pink”]przymiotnika[/highlight]:è un tizio molto x – koleś bardzo nijaki
sono stato a quella festa, ma era molto x – byłem na tej imprezie, ale była bardzo nijaka
e quindi, com’è? beh, non so, un po’ x – no i, jaki jest? eh, nie wiem, trochę nijaki
Przy tym muszę dodać, że nie wiem, jak wygląda użycie x jak w ostatnich dwóch przykładach, w różnych regionach Włoch. Słowniki takiego nie podają, możliwe, że na południu tak się nie mówi. Zaryzykowałabym jednak stwierdzenie, że wszędzie takie zdania zostaną zrozumiane.
Bardzo się cieszę, że mogę się dzielić takimi praktycznymi smaczkami! Chciałabym wiedzieć, kto z Was już znał i używał tych słówek (lub liter, hah)? W jakim kontekście? I dla kogo to totalna nowość? Jeśli lubicie takie językowe ciekawostki, to zapraszam do kategorii Jak się mówi po więcej! :)
