Kiedy powstawał wpis o słowach-wytrychach, wielu z Was myślało, że znajdą się tu słówka…z poniższej listy :) A dla mnie to nie są do końca wytrychy. Nie zapychają dziury, mają swoje konkretne znaczenia, choć można je tłumaczyć na wiele sposobów. Włosi używają ich notorycznie, w wielu sytuacjach. Jedno takie słowo może zastąpić nam sporo niepotrzebnej paplaniny. Dlatego warto je sobie przyswoić: używając ich, będziemy brzmieć bardzo włosko!
Addirittura
To „no co ty”, „co ty nie powiesz”, „żartujesz?!”, „wręcz”, „nawet”.Możemy za pomocą addirittura podkreślić i wzmocnić inne słowo, przyjmując znaczenie: bez dwóch zdań, wręcz, oczywiście. Trudno mi wymyślić jakiś przykład, bo w takich kontekstach sama używam raczej słowa proprio, albo senz’altro. Ale znalazłam taki przykład w gazecie: In democrazia ci si confronta, è addirittura elementare, czyli „w demokracji wychodzimy sobie na przeciw, jest to wręcz podstawą”.
Cześciej użyjemy addirittura jako synonimu do „nawet”, „wręcz”. Na przykład sono stata così male che hanno addirittura chiamato il medico (było ze mną tak źle, że wręcz zadzwonili po lekarza), il mio fidanzato è così importante che conosce addirittura tutti i capi dell’azienda (mój narzeczony jest tak ważny, że zna nawet wszystkich dyrektorów w firmie).
Najtrudniej jednak zastąpić addirittura innym słowem, kiedy używamy go jako wykrzyknienia wyrażającego zdziwienie. Zawsze odnosimy się wtedy do szczegółu, jaki właśnie nam został powiedziany: – Ieri ho lavorato 10 ore – Addirittura!? (- Wczoraj pracowałem 10 godzin – No co ty! Tak długo?!) – Ho una sorpresa per te, prima andiamo al cinema e poi a mangiare in un ristorante – Addirittura! (- Mam dla ciebie niespodziankę, najpierw pójdziemy do kina, a potem do restauracji – Wow, tak dużo niespodzianek! Nie tylko do kina ale i do restauracji!).
[highlight color=”pink”]W tym ostatnim przypadku, moglibyśmy addirittura! wymienić na pure!. [/highlight]Pure
Jest podobne do addirittura, tak jak na przykład w wyrażeniu zdziwienia, tylko że w tym wypadku częściej będzie nam pasować tłumaczenie polskie „tak dużo?”, „tak bardzo?”, „i ciekawe co jeszcze?!” – Dopo pranzo ho mangiato un gelato e un po’ di torta – Pure! (- Po obiedzie zjadłem loda i kawałek ciasta ! – A tak? I co jeszcze?!). Może się też, jako zdziwienie, pojawić w środku zdania, lub na początku: pure in America sei stato! (byłeś nawet w Ameryce!), ci mancava pure questo! (tylko tego brakowało!). Tłumaczenie „nawet” i „tylko” pojawi się również w kolejnych użyciach.
Pure może mieć też, tak jak addirittura, znaczenie „nawet”, „wręcz”: il mio fidanzato è così importante che conosce pure tutti i capi dell’azienda. Pure łącząc się z imiesłowem czynnym (gerundio), będzie miało znaczenie „nawet”: pur volendo non lo farei (nawet gdybym chciał, to bym tego nie zrobił). Tak samo w konstrukcjach z congiuntivo pojawi się nam w znaczeniu „nawet”: fosse pure più ricco, non lo sposerei! (nawet gdyby był bogatszy, nie wyszłabym za niego).
Ale takie, powiedzmy, podstawowe znaczenie pure, to „również”. Vengo pure io! (Ja też przyjdę!) Metti pure la giacca che fa freddo! (Załóż też kurtkę, bo jest zimno!).
Pure może zastąpić ma, però, tuttavia: lo so che è importante per te, pure non ti posso aiutare (wiem, że to dla ciebie ważne, ale nie mogę ci pomóc), lavoro o non lavoro, bisogna pur campare (praca, nie praca, trzeba jednak jakoś przeżyć). Tak, pure można skrócić do pur!
Moje ulubione użycie, to pure… zachęcające. Fallo pure! (Jasne, zrób to!), hai firmato il contratto? mandamelo pure! (podpisałeś umowę? to prześlij mi ją), entra pure (proszę, wejdź).
I są też takie przypadki, kiedy używamy pure w zdaniach wyrażające nasze rozczarowanie, że coś się nie wydarzyło: potevi pure dirmelo! (mogłeś mi to powiedzieć!).
Magari
Przede wszystkim, jako wykrzyknienie, magari wyraża nasze życzenie: „oby!”, „ale by było fajnie!”, „ale bym chciał!”, „och, gdyby tak…!”. Możemy nim odpowiedzieć na czyjeś zdanie: – Chissà, forse domani non piove – Magari! (- Kto wie, może jutro nie będzie padać – Oby!), – Non sei libera sabato sera? – Oh, magari! (- Nie jesteś wolna w sobotę wieczór? – Chciałabym!). Możemy też go użyć w pełnym zdaniu, pamiętając przy tym, żeby użyć congiuntivo: magari fossi libera sabato sera! (gdybym tylko była wolna w sobotę wieczór!)
Inne użycie magari, to zastąpienie nim takich słówek jak forse (może), lub semmai (jakby coś, najwyżej). – Perché Maria non c’è? – Forse ha cambiato idea = Magari ha cambiato idea (- Czemu nie ma Marii? – Może zmieniła zdanie); Non so se trovo la strada, in caso ti chiamo, ok? = magari ti chiamo, ok? (Nie wiem, czy znajdę drogę, najwyżej przedzwonię, ok?).
Ci mancherebbe (altro)
To wyrażenie jest szczególnie ciekawe, bo może mieć dwa różne znaczenia, które nie do końca do siebie pasują. Pierwsze jest dość logiczne i czujemy jego powiązanie ze znaczeniem słowa mancare: to „tego by jeszcze brakowało!”. Na przykład mamy już na głowie masę problemów i ktoś mówi almeno abbiamo un lavoro (przynajmniej mamy pracę), wtedy można odpowiedzieć ci mancherebbe (altro)! – tego by jeszcze brakowało, żebyśmy tej pracy nie mieli!
Drugie znaczenie jest praktycznie odwrotne. To taki zwrot grzecznościowy, którego używamy, kiedy ktoś nam za coś bardzo dziękuje, albo prosi o jakąś przysługę: ci mancherebbe będzie oznaczać „ależ nie ma problemu!”, „no jasne, że tak”! Gdybyśmy mieli rozwinąć takie zdanie, to mogłoby brzmieć „ależ tego by jeszcze brakowało, żebym tego dla ciebie nie zrobił!”. Na przykład: – Grazie di avermi salvato la vita! – Ci mancherebbe! (- Dziękuję za uratowanie mi życia! – Ależ nie ma za co, cóż innego mogłem zrobić?)
Mi raccomando
To wspaniałe wyrażenie, co do którego nadal nie mam pewności, czy da się przetłumaczyć na jakikolwiek inny język? Niby się wiąże ze znaczeniem czasownika raccomandare (polecać, radzić, powierzać), ale jego użycie jest dość specyficzne.
Możemy go użyć na dwa sposoby. W zdaniu, zazwyczaj na początku, będzie wprowadzać naszą dobrą radę, przestrogę, polecenie. Na przykład: mi raccomando, non fare tardi (dobrze ci radzę, nie wracaj późno), mi raccomando, prendi l’ombrello (lepiej weź parasol), mi raccomando, ricordati di portare via la spazzatura (tylko pamiętaj, żeby wyrzucić śmieci).
Samodzielnie, mi raccomando, będzie po prostu oznaczało „uważaj na siebie„. Tak ogólnie, niekoniecznie w kontekście zagrożenia. Usłyszycie to często przy pożegnaniu, czasem z ust osób starszych, ale i znajomych.
Figurati
Figurati można usłyszeć wszędzie! Zazwyczaj będzie odpowiedzią na podziękowanie (podobne do ci mancherebbe). – Grazie tantissimo! – Figurati! E’ stato un piacere! (Bardzo ci dziękuję! – No co ty, nie ma o czym mówić, przyjemność po mojej stronie!), odpowiedzią na przeprosiny: – Mi dispiace molto per come ti ho trattato – Figurati, non è successo niente (- Przykro mi za to, jak cię potraktowałem – Ależ nie martw się, nic się nie stało).
Figurati może też być formą zaprzeczenia czemuś, na przykład – Mi ha promesso di cambiare! – Figurati! Non cambierà mai! (- Obiecał, że się zmieni – No co ty! Nigdy się zmieni!), – Ho sentito dire che vuoi cambiare casa! – Figurati, non avrò mai i soldi! (- Słyszałam, że chcesz zmienić mieszkanie! – No co ty, nigdy nie będę mieć na to pieniędzy!) Można by tu też powiedzieć figurati se mai avrò soldi (na pewno nigdy nie będę mieć na to pieniędzy), inny przykład: figurati se vado a questa festa! (chyba śnisz, ze pójdę na tę imprezę/nie ma mowy, żebym poszła na tę imprezę!).
Meno male
To chyba najłatwiejsze do wytłumaczenia wyrażenie. Będzie znaczyło „(no i) dobrze, że”, albo „na szczęście”: meno male che ci sei tu (dobrze, że tu jesteś), meno male che siamo riusciti a prendere questo treno! (na szczęście udało nam się złapać ten pociąg). Tak samo odpowiadając na jakąś nowinę: – Sono riuscito a venire prima oggi! – Meno male! (- Udało mi się dzisiaj przyjść wcześniej – No i dobrze!), – Per fortuna non ho perso il tram – Meno male! (- Na szczęście nie spóźniłem się na tramwaj – No na szczęście!).
Appunto
Lubię appunto. Oznacza „dokładnie”, „o to chodzi”, „no właśnie!”, kiedy komuś odpowiadamy: – Ti serviva questo? – Appunto! (- To tego potrzebowałeś? – Dokładnie!), – Ho pensato che fossi occupato – Appunto, lo ero! (- Pomyślałem, że byłeś zajęty -No tak, byłem!), – Invece di stare a casa potevamo andare al cinema – Appunto, lo pensavo anch’io! (- Zamiast siedzieć w domu, mogliśmy iść do kina – No właśnie, też o tym myślałam!).
Można też użyć appunto, w znaczeniu „dokładnie tak”, w środku zdania: è successa appunto la stessa cosa a me! (dokładnie to samo mi się przytrafiło!).
Capirai
Capirai zmieni swoje znaczenie od kontekstu, możliwe również, że zależnie od pochodzenia naszego rozmówcy. W najprostszym przypadku, capirai będzie miało swoje znaczenie dosłowne, np. w zdaniu eh, un giorno capirai… (eh, kiedyś zrozumiesz…), czy (jak w piosence Capirai Bassi Maestro) se non l’hai capito ancora, capirai! (jeśli tego jeszcze nie zrozumiałeś to zrozumiesz!), ale takie użycie będzie raczej jasno wynikać z kontekstu i nie powinno sprawić trudności.
Capirai może być na przykład też takim „przecinkiem”, wtrącaniem w dłuższą wypowiedź, podobnym do sai czyli takim naszym „rozumiesz”, „wiesz”, „co nie?”. Albo takim wtrąceniem, kiedy się z czegoś tłumaczymy, czujemy się niezręcznie wobec jakiejś propozycji vorrei aiutarlo, ma, capirai, è un momento difficile anche per me (chciałbym mu pomóc, no, ale wiesz, to trudny okres również dla mnie).
Może być też wykrzyknieniem wyrażającym ironiczne zdziwienie („no co ty nie powiesz!”, „ah tak?”, w sensie „wielkie mi rzeczy”), chcąc dać do zrozumienia drugiej osobie, że to, czym się chwali, albo na co skarży, to naprawdę nic takiego. – Ieri ho corso 5 chilometri! – Capirai! Io ogni giorno ne faccio 10! (- Wczoraj przebiegłem 5 kilometrów – Co ty nie powiesz! Ja codziennie robię 10!) – Odio il mio lavoro, è difficilissimo! – Capirai! Mica lavori in un cantiere!
Anzi
Bardzo mi lubię anzi. Co prawda mamy na nie odpowiedniki: w niektórych kontekstach można je przetłumaczyć na „albo nie, zmieniłem zdanie”, np. andiamo al cinema? Anzi, no, preferisco andare al teatro (Idziemy do kina? Albo nie, wolę pójść do teatru).
W innych za to jako „wręcz przeciwnie”, tylko, że krótkie anzi jest super efektywne, szybkie, takie „podręczne”. Na przykład w zdaniu non è che non mi piaci, anzi… (to nie tak, że mi się nie podobasz, wręcz przeciwnie, podobasz mi się).
Może też znaczyć „co więcej”, „powiem więcej” znów „wręcz”, w takich zdaniach jak è bello, anzi, bellissimo (jest piękny, a nawet przepiękny).
Jakie są Wasze doświadczenia z tymi wyrażeniami? Znaliście je wszystkie? Używacie ich? Może nie zgodzicie się z jakimś moim tłumaczeniem, lub przykładem? Zapraszam do komentowania! :)
[mailerlite_form form_id=2]
