Prendere: kolejny wytrych, słowo, które powinniśmy trzymać w zewnętrznej kieszeni torebki z naszymi narzędziami do mówienia po włosku. Razem z fare i mettere pomoże nam w tysiącach językowych sytuacji.

Prendere przede wszystkim oznacza „brać” i nie tylko po włosku, ale również po polsku, po angielsku i w różnych innych językach, jest to słowo, które pasuje jak ulał do bardzo wielu sytuacji. Kiedy mamy na myśli brać coś od kogoś, zabierać coś skądś, odbierać, brać jakiś środek transportu, chwytać, złapać (o chorobie), zabierać ze sobą, brać w sensie zarabiać, albo obierać jakąś trasę (prendere una strada), prendere nam tu zagra. W tych sytuacjach polskie tłumaczenie jakoś nawiązuje do „brania”, więc jest to dla nas szczególnie łatwe.

Prendere można także użyć jako synonim do poniższych czasowników:

Comprare / kupować

Zdarza nam się powiedzieć po polsku „biorę to” zamiast „kupuję” i dokładnie tak samo zadziała włoski czasownik prendere. Quando vai al supermercato, prendi due pacchetti di pasta! (Jak będziesz w supermarkecie, weź dwie paczki makaronu);

Ottenere, ricevere / dostać, otrzymać

Po włosku można powiedzieć, że coś otrzymaliśmy: ho ricevuto un premio (nagrodę), ho ottenuto un diploma, ho ricevuto lo stipendio (wypłatę), ale możemy każde z tych wyrażeń użyć także prendere: ho preso un premio, ho preso un diploma, ho preso lo stipendio.

Accettare / akceptować

Również tutaj pokuszę się o analogię do języka polskiego: kiedy mówimy, że trzeba brać życie, jakim jest, to używamy tego „brać” jako synonim do „akceptować”. Po włosku: prendere la vita come viene. Jest też takie wyrażenie prendere qualcosa con filosofia, którego często używa się, aby powiedzieć, żeby się czymś przesadnie nie przejmować, zaakceptować sytuację taką, jaka jest.

Reagire, trattare / reagować, traktować

Wydaje mi się, że od tej akceptacji blisko jest do reakcji, traktowania czegoś w jakiś sposób. Prendere qualcosa alla leggera oznacza traktować coś z pobłażaniem, lekko, bez nadania sprawie odpowiedniej wagi. Mamy też branie czegoś na poważnie, czyli prendere qualcosa sul serio, albo z pozytywnym nastawieniem, z uśmiechem na ustach: prenderla con un sorriso. Można też interpretować coś bardzo dosłownie: prendere alla lettera. Typowo związane z reakcją jest wyrażenie Che ti prende? czyli coś w stylu naszego „co ci jest, co w ciebie wstąpiło”?

Occupare / zajmować

Kiedy coś zajmuje nasze myśli, albo sporo miejsca, też możemy użyć prendere. Wyrażenie essere preso da qualcosa oznacza myśleć o czymś, koncentrować się na czymś, albo przejmować czymś. Można powiedzieć sono presa dal lavoro (jestem zajęta pracą), sono presa da un pensiero (męczy mnie pewna myśl), albo questo progetto mi ha preso molto (ten projekt mnie pochłonął). Kiedy coś natomiast zajmuje nam sporo miejsca, możemy powiedzieć, że prende molto spazio. Mówi się też, że coś nam zabiera ileś czasu: questa cosa mi sta prendendo troppo tempo.

Uwaga, pułapki!

Nie mówimy:

prendere una foto, ale fare una foto

prendere il primo passo, ale fare il primo passo

prendere una passeggiata, ale fare una passeggiata

Poprawne jest wyrażenie prendere una decisione, choć z fare una decisione też można się spotkać, nawet nierzadko, ale tylko pierwsza forma jest poprawna.

Wreszcie prendere okazuje się bohaterem wielu prostych wyrażeń, które pozornie mogłyby nam się wydać trudne do przetłumaczenia na włoski. Dla wielu będzie nie lada niespodzianką, że można te rzeczy wyrazić w tak prosty sposób!

Prendere fuoco

Dosł. „brać ogień”, oznacza „zapalać się”, w kontekście pożaru: tutta la casa ha preso fuoco (zapalił się/ został objęty pożarem cały dom).

Prendere il sole

Dosł. „brać słońce”, czyli „opalać się”. Raczej znane przez początkujących już uczniów wyrażenie, ale czasem myli się z „abbronzarsi”, które także oznacza „opalać się”, ale koncentruje się na efekcie na skórze, a nie na wystawianiu się na słońce. Mi sono abbronzata (opaliłam się), to nie to samo co mi piace andare in spiaggia e prendere il sole (lubię chodzić na plażę i opalać się).

Prendere freddo

Dosł. „brać zimno”, czyli „(z)marznąć”. Ieri ho preso molto freddo camminando, forse per quello adesso sto un po’ male (wczoraj zmarzłam bardzo spacerując, może dlatego teraz trochę źle się czuję).

Prendere la pioggia

Dosł. „brać deszcz”, czyli „zmoknąć na deszczu”. Se non vogliamo prendere la pioggia, dobbiamo uscire adesso! (jeśli nie chcemy zmoknąć, musimy wyjść już teraz!).

Prendere sonno

Dosł. „brać sen”, czyli „zasnąć”. To przepis dla osób, które mają problem z dłuższym czasownikiem, który jest synonimem dla tego wyrażenia: „addormentarsi”. Non riesco a prendere sonno (nie mogę zasnąć).

Prendere paura

Dosł. „brać strach”, czyli „przestraszyć się”. To alternatywa dla czasownika „spaventarsi”. Ho preso una paura da morire! (śmiertelnie się przestraszyłam!).

Prendere coraggio

Dosł. „brać odwagę” czyli „odważyć się”. Prendi coraggio e fai un passo avanti! (odważ się i zrób krok do przodu!)

Prendere sicurezza

Dosł. „brać pewność”, czyli „nabierać pewności siebie”. Man mano che prenderai sicurezza, guiderai sempre più veloce (stopniowo jak będziesz nabierać pewności, będziesz jeździł coraz szybciej).

Prendere una cotta

Dosł. „brać zauroczenie”, czyli „zauroczyć się/zakochać się”. Może to być idealny synonim „innamorarsi”, ale można też rozróżniać nagłe zauroczenie, niekoniecznie trwałe (una cotta) i poważniejsze zakochanie (innamoramento). Ho preso una cotta per una ventitreenne (zakochałem się w 23 latce).

Prendere una sbornia

Dosł. „brać rausz”, czyli „upić się”. To znów alternatywa, tym razem dla czasownika „ubriacarsi”. Che sbornia che abbiamo preso ieri sera! (ale się wczoraj schlaliśmy!)

Prendere colore

Dosł. „brać kolor”, czyli „nabierać kolorów”. Może to być nieco poetyczny synonim dla prendere forma, czyli nabieranie kształtów, albo po prostu wskazywać na dosłowne nabieranie kolorów, czy mówimy o naszej skórze (i tu nawiązujemy do opalania się), czy owocach.

Prendere un impegno

Dosł. „brać zobowiązanie”, czyli „zobowiązać się”. Użyjemy tego wyrażenia, żeby powiedzieć, że coś obiecaliśmy, albo na coś się umówiliśmy. Mi dispiace, ma non posso venire, ho già preso un impegno con un amico (przykro mi, ale nie mogę przyjść, umówiłem się już / obiecałem już coś koledze).

Prendere chili

Dosł. „brać kilogramy”, czyli „przytyć”, a także prendere peso, dosł. „brać ciężar/wagę”, to synonimy dla „ingrassare”, nasze „przybrać na wadze”. Ho preso qualche chilo di troppo (przybrałem o kilka kilo za dużo).

I ostatnia taka kategoria, którą chciałam tu wyszczególnić, to wyrażenia związane z przemocą fizyczną. To przerażająco brzmi, ale naprawdę czasownikiem prendere można komuś dać i oddać na wiele sposobów!

Prendere qualcuno a pugni / Prendere un pugno

Pugno to jest „pięść” oraz „cios”. Prendere qualcuno a pugni oznacza „uderzyć kogoś, zbić”, czy może dokładniej nasze „wziąć kogoś na pięści”. Natomiast prendere un pugno będzie dotyczyło drugiej strony konfliktu, czyli ofiary, i oznacza „dostać” w domyśle: z pięści, po twarzy.

Prendere qualcuno a schiaffi / Prendere uno schiaffo

Schiaffo to „plaskacz”, ten cios z otwartej ręki, który dostaje się w twarz. Prendere qualcuno a schiaffi oznacza więc dać komuś z plaskacza (schiaffeggiare), a prendere uno schiaffo – dostać z tego plaskacza.

Prendere qualcuno a calci / Prendere un calcio

Calcio to tutaj „kopniak” (stąd piłka nożna, ha!), więc analogicznie do poprzednich wyrażeń, mamy tutaj „skopać kogoś” i „być skopanym”.

Inne przydatne wyrażenia:

prendere in considerazione: brać pod uwagę

prendere in giro: nabijać się z kogoś

prendere la responsabilità: brać odpowiedzialność

W Zeszycie Ćwiczeń znajdziesz:

– uzupełnioną o przykłady i rozszerzoną o inne wyrażenia teorię zawsze pod ręką!
– ściągę z odmiany czasownika „prendere”
– 12 niebanalnych ćwiczeń dzięki którym łatwiej przyswoisz nowe wyrażenia i ich użycie w praktyce

kup teraz zeszyt ćwiczeń!