Mettere to nie jedyny włoski czasownik, którego poznana na początku definicja (tutaj: „kłaść”) dość szybko się rozrasta. Wielu uczniów wpada w takiej sytuacji w panikę, co absolutnie rozumiem: skąd mam wiedzieć co to słówko znaczy w t y m zdaniu? Moja rada jest taka, aby zapoznać się ze znaczeniami tego czasownika w różnych kontekstach i przestać go tłumaczyć. A kiedy będzie trzeba przetłumaczyć: posłużmy się kontekstem. Tu zaczyna się myślenie po włosku.

Mettere to trochę taki czasownik-wytrych, podobnie jak fare. Zdarzy się, że użyjemy go tak o, bo zabraknie nam innego słowa, a mettere  akurat mieści się w kontekście.  W tym wpisie pokazuję w jakich sytuacjach i w jakich znaczeniach możemy spotkać mettere najczęściej. Próbuję je jakoś pogrupować, żeby było łatwiej je ogarnąć.

Mettere qualcosa: „kłaść” i jego derywaty

Albo często: mettere qualcosa da qualche parte, „kłaść coś gdzieś”, to takie pierwsze znaczenie mettere. Możemy coś kłaść na czymś (mettere un libro sul tavolo – położyć książkę na stole), albo wkładać coś do (mettere le chiavi in borsa – włożyć klucze do torebki). Tu jest jeszcze dość łatwo.

• Ale mettere jest o wiele szersze! [highlight color=”yellow”]Z mettere można robić wszystko co się wiąże z kładzeniem, mimo że po polsku często nie użylibyśmy czasownika „kłaść”![/highlight]

metti un’altra parola – użyj innego słowa, np. w liście metti anche il cognome – napisz, zapisz też nazwisko, np. w jakimś formularzu metti un altro colore – nałóż inny kolor, zmień kolor (np. w grafice) metti il pepe – dodaj pieprzu do potrawy metti la terza! – zmień bieg na trójkę! mettere nuove tasse – nałożyć nowe podatki mettere la sveglia – nastawić budzik metti un po’ di musica! – włącz jakąś muzykę! non mettermi in difficoltà – nie stawiaj mnie w trudnej sytuacji metti un like/metti „mi piace”! – daj lajka, wciśnij “lubię to”! Czy w tych zdaniach po polsku miałoby sens użycie czasownika „włożyć”, „dołożyć”, „nałożyć”? Brzmiałoby najczęściej głupio, ale jeśli sens jakiś jest – to wtedy możemy użyć mettere. W podanych przykładach mettere często pojawia się też jako synonim „włączyć”, „puścić”.

• Mettere ma też znaczenie „wkładać” w sensie coś na siebie, więc [highlight color=”yellow”]kiedy mowa o ubraniach albo akcesoriach[/highlight]:

cosa devo mettere? – co mam włożyć? prima devo mettere gli occhiali! – najpierw muszę założyć okulary!

• „Załóżmy, że…”– mówimy tak po polsku, czemu by nie powiedzieć po włosku? Użyjemy tu znowu mettere! Nie zawsze pasuje mi tu [highlight color=”yellow”]tłumaczenie na „zakładać”[/highlight] , ale jesteśmy bardzo, bardzo blisko:

metti che ti licenziano, cosa faresti? – załóż, że cię zwolnią, co byś zrobił? (a co, jakby cię zwolnili?) mettiamo che è come dici tu – załóżmy, powiedzmy, że jest tak, jak mówisz

• Czasownika mettere nierzadko używa się z nazwami emocji. Robimy tak zazwyczaj, [highlight color=”yellow”]kiedy chcemy powiedzieć, że to ktoś lub coś wywołuje w nas pewne emocje[/highlight], dosłownie je na nas „nakłada”. Zauważ, że z niektórymi nazwami emocji użyjemy przyimka „in”, a z „buon umore” często się używa „di”:

non mettermi ansia! – nie dokładaj mi niepokoju, nie sprawiaj, żebym czuła niepokój (Trudno mi to przetłumaczyć a naprawdę często to słyszę. Przetłumaczyć to na „nie niepokój mnie” jest trochę bez sensu, tu by mi bardziej pasowało „non farmi preoccupare”) questa canzone mi mette subito allegria – ta piosenka wprawia mnie od razu w dobry humor tu sai come mettermi il/di buon umore – ty wiesz jak poprawić mi humor ti ho messo paura? – przestraszyłem cię? mi hai messo in imbarazzo – postawiłeś mnie w niezręcznej sytuacji, zawstydziłeś mnie

Mettersi

• Kiedy mettere zamienia się w czasownik zwrotny, dzieją się różne rzeczy. To dość oczywiste, że możemy teraz położyć się, a dokładniej: ulokować się. Mettersi nie oznacza koniecznie „kłaść się” w sensie, że wyciągamy się na kanapie, ale może to oznaczać. Natomiast możemy też tak powiedzieć, że zajmujemy dane krzesło, że stajemy za kimś, albo między kimś. Wszystko zależy od zdania, dlatego [highlight color=”yellow”] lubię to tłumaczyć ogólnie jako „ulokować się”[/highlight]:

mi metto qua, va bene? – usiądę tutaj, ok? mi sono messo sulla poltrona – zająłem miejsce w fotelu guarda dove si è messo il cane! – patrz, gdzie się wyłożył pies! si è messo dietro di me – stanął za mną mettiti qua – usiądź tutaj

• Całkowicie zmienia nam się znaczenie, kiedy po mettersi postawimy przyimek a. [highlight color=”yellow”]Mettersi a fare qualcosa oznacza brać się do robienia czegoś, wziąć się za coś, zaczynać coś robić[/highlight]:

mettiti finalmente a studiare! – weź się wreszcie do nauki! mi sono messa a gridare – zaczęłam krzyczeć da quando è che ti sei messo a fare sport? – od kiedy to wziąłeś się za sport?

• Mettersi con qualcuno oznacza natomiast [highlight color=”yellow”]”związać się z kimś”, „wejśc z kimś w miłosną relację”[/highlight]:

ci siamo messi insieme – zeszliśmy się ti sei messa con Marco? – związałaś się z Marco?

Essere messo

„Być położonym”? Również. Na przykład Il libro è messo di là – książka jest położona tam. Come è messo? – jak jest ułożony/położony/włożony? To będzie znaczenie dosłowne. [highlight color=”yellow”] Znaczenie niedosłowne,[/highlight] bardzo często używane, jest trochę inne. Zilustruje je na przykładach, bo trudno mi wymyślić jedną definicję: come sei messo con il lavoro? – jak stoisz z pracą? come siamo messi? – jak stoimy? w jakiej jesteśmy sytuacji? Marco è messo malissimo – Marco ma się bardzo źle, jego sytuacja (z kontekstu wynika jaka) jest bardzo kiepska come sei messo per sabato sera? – jakie masz plany na sobotę wieczór? jak stoisz z sobotnim wieczorem?

Metterci

Trudno powiedzieć, żeby metterci było czasownikiem typu procomplementare. Nie znajduję go osobno w słownikach i być może faktycznie nie musimy koniecznie użyć partykuły ci żeby zachować sens, o którym za chwilę powiem (a to jest jeden z wyznaczników verbi procomplementari). Faktem jest natomiast, że Włoch zawsze powie ci metto 2 ore aby powiedzieć „zajmuje mi to dwie godziny” i to ci tam w 99% przypadkach będzie. Ci metto ogólnie oznacza „wkładam tam”, albo „wkładam w to”. Możemy to wkomponować w zdanie o sypaniu soli do potrawy (ci metto ancora un po’ di sale – dodam jeszcze trochę soli); albo o wkładaniu energii i uczuć w coś (ci ho messo tutto il cuore – włożyłem w to całe serce) i w końcu [highlight color=”yellow”] o wkładaniu określonej ilości czasu w dane przedsięwzięcie:[/highlight] di solito ci vogliono 2 ore per arrivarci, ma io ci ho messo 1 e mezza – zazwyczaj potrzeba dwóch godzin, żeby tam dojechać, ale mnie zajęło półtorej quanto ci hai messo? – ile ci to zajęło?

Teoria i ćwiczenia w PDF!

• Teoria zawsze pod ręką!
• 22 dodatkowych wyrażeń z mettere
• Odmiana czasownika mettere
• 12 niebanalnych ćwiczeń na dobór wyrażeń, odmianę i tłumaczenie
• Klucz do ćwiczeń

[maxbutton id=”6″ url=”https://wloskielove.myspoton.pl/checkout?edd_action=add_to_cart&download_id=9909″ text=”Kup PDF i poznaj więcej wyrażeń z METTERE!” ]