Włochy to jedno z najatrakcyjniejszych krajów europejskich również pod względem wspinaczki sportowej. Przez to, że ten sport staje się coraz bardziej popularny, ja sama zaczęłam się wspinać właśnie we Włoszech i do dzisiaj wspinam się po włosku, postanowiłam przygotować rozgadany słownik w tym temacie.

Wspinaczka: słownik polsko-włoski

Po polsku wspinaczka, wspinanie, wspin, a po włosku po prostu l’arrampicata. Od czasownika arrampicare, który nie będzie zwrotny, kiedy będziemy mieli na myśli wspinanie się dla sportu. Za to użyjemy zwrotnego arrampicarsi, kiedy będziemy mówili o wspinaniu się na drzewa, o kocie, który wspina się nam po plecach, czy o wspinaniu się po szkle, albo po lustrach (arrampicarsi sugli specchi / sui vetri to wyrażenia frazeologiczne oznaczające szukanie głupich wymówek, albo próbowanie niemożliwego, zobacz ten filmik). Dlatego kiedy jeden arrampicatore (o którym możemy powiedzieć też un climber) chce zapytać drugą osobę, czy też się wspina, powie: anche tu arrampichi? Jako synonim arrampicare, usłyszymy też czasownik scalare. Co ciekawe, o ile język polski robi nas w balona, kiedy próbujemy odmienić słowo wspinacz przez rodzaj żeński, to włoski jest bardziej łaskawy. Dlatego z powodzeniem możemy mówić o un’arrampicatrice. Ciekawe również, że un arrampicatore sociale to karierowicz, dorobkiewicz, nowobogacki. Włosi wspinają się in falesia, w skałach, mimo że termin falesia oznacza oficjalnie klif, to w slangu wspinaczkowym są to po prostu skały, ściany skalne, crag, zazwyczaj pod wspinaczkę odpowiednio przygotowane. O kimś, kto się wspina w skałach a nie na ściance, można też powiedzieć, że się wspina sulla roccia. Ścianka to nic innego jak una palestra d’arrampicata. W kontekście ściany możemy usłyszeć jeszcze słowo la placca – to gładka ściana skalna, często nieco pochylona (płytka). Przeciwieństwo, czyli ściana przewieszona to lo strapiombo. Przygotowane do wspinaczki skały mają gli spit (po polsku ringi), czasem błędnie nazywane też i chiodi, a na końcu una catena (nazywana też una sosta), zazwyczaj z un anello (ring zjazdowy), albo un moschettone (karabinek). Jak już jesteśmy przy karabinkach (i moschettoni), to przydadzą nam się też ekspresy – po włosku to i rinvii (un rinvio), a na wpinanie się mamy czasownik rinviare. Ze sprzętu (na szpej nie ma innego słowa jak nudna attrezzatura) musimy też znać słówko na linę (la corda), kask (il casco), uprząż (un imbrago, tu wiążemy węzeł il nodo ósemka otto), magnezja (la magnesite). Najpopularniejszy przyrząd do asekuracji we Włoszech to il gri-gri, to rzadkość spotkać Włocha używającego kubek (il secchiello, czyli dosłownie „koszyczek”). Buty to le scarpe d’arrampicata, najczęściej nazywane le scarpette (d’arrampicata). Teraz muszę się do czegoś przyznać. Wspinaczkę traktuję bardzo mało profesjonalnie i zawsze wspinam się da seconda (da secondo gdybym była chłopcem), czyli na wędkę. Logiczne, da seconda znaczy „jako druga”, jest zawsze osoba przede mną, która zakłada mi wędkę (czyli prowadzi), to osoba, która wspina się da primo/a. I szczerze mówiąc nie przeszkadza mi, jeśli mam się czasem wybrać z chłopakiem w skały tylko po to, żeby go asekurować: fare sicura. Wspinając się zawsze na wędkę, nigdy nie mogłam powiedzieć, że zrobiłam jakąś drogę (una via) on sight, czyli a vista. Nie bardzo mnie też obchodzi koncept robienia dróg na czysto: fare una via pulita. W asekuracji są mi niezbędne takie komendy jak: blocca! (daj blok), dammi corda! (luz), recupera! (wybieraj), cala! albo giù! (w dół) i stop! (stop), fai attenzione! (czujnie), volo! (lecę). Nie znam komendy po włosku odpowiadającej naszemu auto! ponieważ we Włoszech praktycznie zawsze przy końcu jest karabinek więc Włosi rzadko muszą przewiązywać się przez ring (fare la manovra). Typy chwytów (le prese) po włosku, to: le tacche (krawądki), i buchi (dziurki), le maniglie, le zanche (klamy), le svase (oblaki), le pinze (ściski).

Gdzie na wspin we Włoszech?

Arco

To chyba najpopularniejszy włoski kierunek dla zagranicznych wspinaczy. De facto to pierwsze miejsce w Europie, o ile nie na świecie, gdzie rozwinęła się masowa turystyka wspinaczki sportowej. Poza tym mówią, że mają tam świetne lody, no i to rzut kamieniem od wspaniałego lago di Garda.

Lumignano

Niedaleko, bo ok. 120 kilometrów od Arco znajduje się Lumignano. To jedno z najbardziej znanych ośrodków wspinaczkowych w północnych Włoszech, znany między innymi z tego, że o tutaj rodziła się współczesna wspinaczka sportowa. Obok do odwiedzenia Werona, Vicenza, Padwa, Wenecja.

Triest

Miejscówka o nazwie Napoleonica równa się niesamowitym widokom na morze. To tutaj w jeansach i za dużych butach po raz pierwszy spróbowałam, o co w tym chodzi!

Gemona del Friuli

Mieszkając w Udine, to tam było nam najbliżej, i wcale nie najgorzej. To dość popularne miejsce, ważny ośrodek wspinaczkowy, gdzie organizują również różnego rodzaju wspinaczkowe eventy.

Wybrzeże amalfitańskie

Znana Sperlonga (piękne miasteczko i plaża), i odległe Palinuro, a pomiędzy nimi Amalfi i Positano – w takich miejscach chce się być i nie wyjeżdżać, a można się jeszcze wspinać. Widoki są tu zapierające dech z ulicy, a co dopiero z wysokiej skały! Darmowy przewodnik online znajdziecie tutaj.

Sardegna

Wszystkie typy skał, wszystkie typy wspinaczki w najpiękniejszych okolicznościach przyrody.

San Vito Lo Capo

Bajeczne miejsce na bajecznej Sycylii. Nie znam się, ale typ skały przypominał mi tę z tureckiego Geyikbayiri. Do tego nasze pierwsze biwakowanie na dziko! Kto się uczy włoskiego i się wspina? Dla kogo napisałam ten post? Dajcie o sobie znać! Byliście już we Włoszech w skałach, albo mieliście okazję wspinać się po włosku?