Wiele włoskich czasowników poznajemy w jednym znaczeniu, ale nie mając pojęcia, że możemy wykorzystać je jeszcze w całkiem innych sytuacjach! Potraktuj ten wpis, jako drugą część artykułu: 13 włoskich czasowników o co najmniej dwóch rożnych znaczeniach.

investire

1. Inwestować (o pieniądzach, ale także o czasie): vorrei investire in bitcoin – chciałbym zainwestować w bitcoiny; come investire il tempo in quarantena in modo proficuo — jak wykorzystać czas na kwarantannie w pożyteczny sposób;
2. Potrącić (najczęściej samochodem, choć niekoniecznie): è stato investito da un camion — został potrącony przez tira;

scappare

1. Uciekać: devo scappare! — muszę uciekać! (także w sensie: to ja lecę/spadam!);
2. Wymsknąć się, wymykać się spod kontroli. Tutaj w konkretnych sytuacjach, popularnym zdaniem jest mi scappa la pipì — bardzo chce mi się sikać albo kiedy powiedzieliśmy coś „niechcący”: mi è scappata qualche parolaccia — wymsknęło mi się jakieś przekleństwo, albo kiedy do potrawy dodaliśmy czegoś za dużo: mi è scappato il sale — wsypało mi się za dużo soli, albo kiedy nie możemy się opanować: mi scappa da ridere — chce mi się bardzo śmiać;

spaccare

1. Rozbijać, tłuc — mi sono spaccato la faccia — rozwaliłem sobie twarz; ho spaccato un bicchiere — rozbiłem kieliszek;
2. Dzielić — tutaj niedosłownie, np. jakaś kwestia może dzielić kraj: la questione dell’aborto ha spaccato in due il paese — kwestia aborcji podzieliła kraj na dwie części;
3. Być zajebistym — kolokwialnie powiemy, że questa festa spacca! — ta impreza jest zajebista! albo o osobie: Marco, spacchi! – Marco, jesteś ekstra! albo stai spaccando! – świetnie ci idzie!

W Neapolu znana jest ulica Spaccanapoli, nie bez powodu tak się nazywa: dzieli wyraźnie miasto na pół.

stendere

1. Wyciągnąć, rozprostować, położyć – np. nogi, albo siebie (stendersi): devo stendere le gambe — muszę wyprostować nogi, devo stendermi per un po’ — muszę się na chwilę położyć;
2. Powiesić, rozwiesić (o praniu, albo o czymś, co ma być zawieszone między dwoma punktami) — puoi stendere i panni? — możesz powiesić pranie? Lo stendino albo lo stendipanni to suszarka do ubrań;
3. Rozłożyć (coś, co jest zwinięte, złożone, ale też coś na czymś, np. krem) — devo stendere prima il lenzuolo — muszę najpierw rozłożyć prześcieradło;
4. Wałkować (o cieście) — sai stendere la pasta? — wiesz jak rozwałkować ciasto?
5. Rozłożyć kogoś, rozbroić (kolokwialnie pobić kogoś albo zabić, ale też „rozbroić„, że ktoś zaniemówi) — l’ho steso con un colpo — położyłem go jednym uderzeniem, l’ho steso con una battuta — położyłem go jednym żartem;
6. Pisać — jest to ładniejszy synonim na scrivere, od tego mamy rzeczownik la stesura — pisanie, proces pisania. Bigosna stendere un contratto — trzeba sporządzić umowę;

scaldarsi

1. Ogrzać się — dove possiamo scaldarci? — gdzie możemy się ogrzać?
2. Denerwować się („zagotować się”) — non scaldarti subito! — nie denerwuj się od razu!

beccare

1. Dziobać — to dosłowne znaczenie, bo il becco to dziób; la gallina mi ha beccato — kura mnie dziobnęła; i pulcini beccano il mangime — kurczaczki dziobią jedzenie;
2. Brać, łapać — jako synonim prendere; ho beccato un raffreddore — złapałem przeziębienie, mi hanno beccato! — złapali mnie!
3. Spotkać (kolokwialnie) — oggi in centro ho beccato Marco — dzisiaj w centrum spotkałem Marco; także zwrotny beccarsi jako synonim incontrarsi — ci becchiamo dopo! — widzimy się później!

masticare

1. Żuć, mamy np. gumę do życia: la gomma da masticare; mastica bene! — żuj porządnie!
2. Mówić trochę w jakimś języku — mastico un po’ di francese — coś tam mówię po francusku;

attaccare

1. Przyczepić, przywiesić (coś do czegoś albo jedno z drugim, także podłączyć i w przenośni przywiązać się do czegoś emocjonalnie) — attaccalo al muro! — powieś go na ścianie! ti si è attaccato qualcosa dietro — coś ci się z tyłu przyczepiło; mi sono attaccata molto a Maria — bardzo się przywiązałam do Marii;
2. Atakować (fizycznie, ale też słownie, także krytykować) — mi hanno attacato in 5 — zaatakowali mnie w piątkę;
3. Przekazać (zarazić kogoś, także w przenośni) — Luigi ha attaccato i raffreddore a tutta la classe — Luigi zaraził całą klasę; mio nonno mi ha attaccato la passione per lo sport — mój dziadek zaraził mnie miłością do sportu;
4. Zaczynać (coś robić, albo pracę) — na przykład attaccare discorso — zacząć przemawiać; attacco il turno — zaczynam zmianę (w pracy); attacco alle 9 — zaczynam (pracę) o 9;

Ze znaczeniem „zaczynać” związane jest wyrażenie attaccare il bottone — oznacza „zaczynać konwersację z nieznajomym”, „przystawiać się do kogoś”, ale także „przetrzymywać kogoś w długiej i nudnej konwersacji”.

Kolokwialnie attaccati! oznacza coś w stylu „spadaj na drzewo”, „radź sobie”! Pełna wersja brzmiałaby attaccati al tram! (dosł. przyczep się do tramwaju).

staccare (to przeciwieństwo attaccare)

1. Odczepić, odłączyć (także staccarsi, oddalić się emocjonalnie) — non riesco a staccarlo — nie jestem w stanie tego zdjąć/odczepić; il bottone si è staccato — guzik się odczepił;
2. Kończyć pracę — a che ora stacchi? — o której kończysz pracę? voglio staccare alle 5 — chcę skończyć pracę o 5;
3. Oderwać się (od czegoś myślami), w znaczeniu „wziąć przerwę od codzienności” — ho bisogno di una settimana di vacanza per staccarmi un po’ — potrzebuję tygodnia wakacji, żeby się trochę odciąć od wszystkiego;

rendere

1. Oddać, zwrócić, mówi się m.in. fare il reso — robić zwrot w sklepie; devo rendere il libro a Luca — muszę oddać książce Luce;
2. Oddawać, w sensie pokazywać coś, jakim jest, np. questa foto non rende (giustizia) — to zdjęcie nie oddaje tego, jak jest naprawdę; questa foto non ti rende giustizia — to zdjęcie nie oddaje tego, jak wyglądasz naprawdę; come posso scriverlo per rendere meglio l’idea? — jak to napisać, żeby lepiej oddać zamysł?
3. Sprawiać, że ktoś będzie jakiś, używamy tego z przymiotnikiem: mi rendi felice — sprawiasz, że jestem szczęśliwa albo z rzeczownikiem: mi ha reso padre — sprawiła, że stałem się ojcem;

Przychodzą Ci do głowy inne czasowniki, które mają kilka znaczeń? Napisz w komentarzu!