Włoskie czasowniki nieraz mają w swojej definicji długą listę znaczeń, ale najciekawiej jest, kiedy te znaczenia są od siebie całkiem różne, a przynajmniej nieoczywiste. Często zdarza się, że jedno znaczenie „oficjalne” jest całkiem nudne, ale drugie już jest bardziej potoczne i zaskakujące. W tym wpisie zebrałam czasowniki, których używam na co dzień, niektórych tylko w „tym drugim” znaczeniu, ale tę listę można pewnie jeszcze w nieskończoność rozwijać do czego zachęcam w komentarzach. Nie pisałam tu o takich czasownikach jak fare, lasciare i mettere ponieważ poświęciłam im osobne wpisy i zeszyty ćwiczeń.

AVANZARE

1. Iść na przód, wysuwać się, postępować (cosa fare quando la malattia avanza? – co zrobić, kiedy choroba postępuje?); może Ci się tutaj kojarzyć wykrzyknienie avanti! naprzód! Tutaj „wysuwać”, czyli avanzare, można także pomysły, jakieś tematy. Można też awansować, avanzare, pracownika, choć częściej słyszę tutaj promuovere.
2. Być w nadmiarze, być za dużo, zostać (ti sono avanzati dei soldi? – zostały ci pieniądze? è avanzato qualcosa dalla cena? – zostało coś z kolacji?); Avanzo 10 euro da te oznaczałoby, że wisisz mi 10 euro, sama nigdy tego nie użyłam. Natomiast ho avanzato un po’ di pizza jest użyciem teoretycznie regionalnym, za to bardzo często słyszalnym, ponoć poprawnie będzie mi è avanzata la pizza – zostało mi trochę pizzy.

DOVERE

1. Musieć (devo farlo? – muszę to zrobić?)
2. Być dłużnym, wisieć coś komuś (devo 10 euro a Marco – wiszę 10 euro Marco, te lo devo – jestem ci to dłużna)

SCOPARE

To jest taki klasyk!

1. Zamiatać za pomocą miotły (devo scopare il pavimento – muszę zamieć podłogę); Mimo że la scopa to miotła i czasownik jest bardzo „logiczny”, to rzadko usłyszymy go w tym znaczeniu i ogólnie lepiej go unikać jeśli nie chcemy słuchać głupich żartów związanych ze znaczeniem numer 2. Zamiennikiem może być czasownik spazzare.
2. Uprawiać seks (vuoi scopare? – chcesz się ruchać?); to wulgarne, a zarazem niesamowicie popularne słowo

RIMORCHIARE

1. Holować, ciągnąć za sobą (abbiamo dovuto far rimorchiare la macchina per 50 kilometri – musieliśmy odholować samochód przez 50 kilometrów)
2. Podrywać (come rimorchiare una ragazza – jak poderwać dziewczynę); bardzo popularny czasownik

PASSARE

Ten czasownik ma tak dużo znaczeń, że głupio byłoby podać tylko dwa.

1. Przechodzić, wpadać gdzieś po drodze (sono passata da Maria per parlare un po’ – wpadłam do Marii pogadać);
2. Spędzać (dove avete passato le vacanze? – gdzie spędziliście wakacje?)
3. Zdawać (hai passato tutti gli esami? – zdałaś wszystkie egzaminy?)
4. Podawać (passami il sale – podaj mi sól)
5. Mijać (sono passati 10 anni – minęło 10 lat)

SAPERE

1. Wiedzieć (so cosa fare – wiem, co zrobić)
2. Potrafić. umieć (sai nuotare? – umiesz pływać?); tutaj zawsze obok jakiegoś czasownika w bezokoliczniku opisującym jakąś umiejętność

PARTECIPARE

1. Brać udział (hai partecipato alla conferenza? – brałeś udział w konferencji?)
2. Składać się na coś, dorzucać się do czegoś – bardzo przydatne w życiu codziennym. Co prawda mamy słówko contribuire, wnosić do czegoś, ale w języku codziennym bardziej kojarzy mi się z przyczynianiem się do czegoś, ewentualnie dokładaniem się finansowo, ale w kontekście większych przedsięwzięć. Natomiast kiedy składamy się na prezent mówię posso partecipare anch’io – ja też mogę się dorzucić.

SALTARE

1. Skakać (salta! – skacz!)
2. Omijać, dosł. przeskakiwać – ale o ile tłumaczenie „przeskakiwać” po polsku pasuje do omijanych stron (ho saltato 10 pagine – przeskoczyłam 10 stron), tak już gorzej się to tłumaczy w ten sposób kiedy mówimy o lekcjach (ho saltato una lezione – nie byłam na jednej lekcji) albo posiłku (non si possono saltare i pasti – nie można omijać posiłków)

MARINARE

1. Marynować (gamberetti marinati – marynowane krewetki) – czyli typowo kuchenne zastosowanie
2. Iść na wagary, nie iść na lekcje (ieri ho marinato – wczoraj poszedłem na wagary) – najczęściej występuje w całym wyrażeniu marinare la scuola

PESCARE

1. Łowić – o rybach, albo przedmiocie, który wylądował w wodzie (andiamo a pescare! – idziemy na ryby!)
2. Losować – typowe kiedy gramy w karty i musimy jedną wylosować (devi pescare due carte – musisz wylosować dwie karty)

SECCARE

1. Suszyć (come seccare i funghi? – jak suszyć grzyby?)
2. Irytować, denerwować (non seccarmi – nie denerwuj mnie) – najczęściej chyba słyszę w formie bezosobowej w znaczeniu „nudzić, denerwować”: mi secca farlo – nie mam ochoty tego robić;

SCARICARE

1. Wyładowywać – o ładunku, np. na łodzi (dobbiamo scaricare le merci – musimy wyładować produkty), czy w formie zwrotnej scaricarsi – wyładowywać się, np. o baterii (si è scaricato il telefono – wyładował się telefon)
2. Ściągnąć coś np. z Internetu – prawdopodobnie jako analogia do znaczenia „rozładować coś, zdjąć coś np. ze statku” (hai scaricato questa app? – ściągnąłeś tę apkę?)
3. Pozbyć się kogoś, spławić (questo ragazzo mi dava fastidio e l’ho scaricato – ten koleś mnie denerwował i go spławiłam)

SGAMARE

Ten czasownik możecie potraktować jako bonus, jest już slangowy w pierwszym znaczeniu, a kolejne są bardzo regionalne

1. Odkryć coś, nakryć kogoś na czymś, złapać kogoś na czymś (także: zrozumieć coś, zajarzyć) (fai presto che ci sgamano! – spiesz się bo nas nakryją!)
2. Całować się bez zobowiązań (abbiamo sgamato tutta la notte – całowaliśmy się całą noc) – to usłyszymy w Palermo
3. Podrywać – to podobno w Brindisi

Co dodacie od siebie? Jestem bardzo ciekawa!