Przygotowując się do Master Class z Magii Zgodności Czasów zapytałam czytelniczki jakie mają problemy z tą zgodnością czasów i mową zależną we włoskim. Tworząc część merytoryczną szkolenia sama doszłam do wielu ciekawostek, które musiałam ująć, aby temat, jak zawsze, podać możliwie jak najkompletniej. W tym wpisie natomiast chciałabym odpowiedzieć na wybrane zagadnienia, które pojawiły się w ankiecie.
Zgodność czasów we włoskim i w wielu innych językach obcych jest dla nas trudna, ponieważ my się posługujemy praktycznie tylko trzema czasami, czy to mówiąc o tym co dziś i jutro, czy to mówiąc o tym co siedem dni temu i dzień później. We włoskim tych czasów jest znacznie więcej, do tego dochodzą tryby a te tryby jeszcze występują w różnych czasach.
Zorganizowałam Master Class z Magii Zgodności Czasów po to, aby wszystkie informacje zebrać w całość, oraz aby przekazać, gdzie ja w tym wszystkim widzę logikę. Jeśli ja to widzę i nauczyłam się manewrować w tym wszystkim w praktyce, bo wypracowałam sobie w głowie jakiś logiczny schemat, to moje uczennice przecież też mogą.
Możesz wykupić dostęp do nagrania szkolenia Master Class z Magii Zgodności Czasów, trwa ono 2 godziny 40 minut, i krok po kroku przechodzimy przez zgodność czasów i mowę zależną z wykorzystaniem wszystkim znanych schematów oraz mojej autorskiej piramidy. Są ciekawostki ekstra i odpowiedzi na wątpliwości na żywo.
Wraz z nagraniem dostaniesz kolorowe karty wszystkich czasów i trybów, prezentację do druku i własnego uzupełniania podczas szkolenia, podsumowanie szkolenia w punktach, test na zakończenie, oraz zewnętrzne linki do dodatkowych ćwiczeń w internecie.
„Webinar pozwolił mi wreszcie wszystko poukładać i teraz wydaje mi się, że ogarnęłam temat :) Zwłaszcza kilka tricków, które podałaś na zapamiętanie zmiany czasów w mowie zależnej było genialne i mega przydatne„!
„Sposób w jaki tłumaczysz jest niesamowity„!
„Wiedza była przekazana jak zawsze w rzetelny sposób, tak, że sama wchodziła do głowy„
1. Nie zawsze wiem jakich czasów powinnam użyć mówiąc np. w przeszłości o przyszłości.
Kiedy nie wiesz jakiego czasu użyć dla określenia przyszłości w przeszłości, użyj condizionale composto. Choć może się wydawać, że mamy sporo opcji między którymi trzeba lawirować, condizionale composto będzie zawsze trafionym wyborem do mówienia o tym, co miało się wydarzyć w przyszłości, która już minęła.
Mamy opcję użycia imperfetto oraz congiuntivo imperfetto (jeśli zdanie nadrzędne wprowadziło congiuntivo), ale nie każde takie zdanie będzie poprawne, tak jak nie w każdym zdaniu można użyć presente aby mówić o przyszłości.
2. Problemy sprawia mi np. zdanie w którym ktoś w przeszłości powiedział że zrobi coś w przyszłości, gdy ta przyszłość dopiero się stanie, ta osoba do teraz jeszcze tego nie zrobiła
Włoska zgodność czasów jest bardzo sztywna, ale okazuje się, że nie aż tak. Zachowuje trochę logiki i przystosowuje się do różnorodnych, praktycznych sytuacji.
I tak po zdaniu nadrzędnym w czasie przeszłym czasem mamy prawo użyć czasu teraźniejszego presente, oraz wybrać między futuro semplice oraz condizionale composto (passato).
Bardzo trudno było mi znaleźć tę informację gdziekolwiek.
Ostatecznie doszłam do dwóch źródeł, które nie wyrażają zasady w identyczny sposób, ale powiedzmy, że się na siebie nakładają, a ja na potrzeby praktycznej komunikacji połączyłabym je ze sobą.
Differenza tra l’uso del futuro semplice e del condizionale passato per esprimere la posteriorità
Quando nella frase principale c’è un verbo al passato che richiede il congiuntivo e nella frase subordinata si esprime un’azione futura a quella della principale, ma ormai conclusa, si usa il condizionale passato.
Quando nella frase principale c’è un verbo al passato che richiede il congiuntivo e nella frase subordinata si esprime un’azione futura rispetto a quella della principale e non ancora compiuta, si usa il futuro semplice.
Nuovo Espresso C1, G. Massei, R. Bellagamba, Alma Edizioni
W skrócie: jeśli zdanie nadrzędne jest w czasie przeszłym i chcemy powiedzieć o akcji przyszłej, to mamy dwie opcje: użyć condizionale passato, jeśli ta rzecz się już wydarzyła (lub nie) i dla nas teraz jest przeszłością, albo futuro semplice, jeśli dla nas teraz ta akcja jest nadal przyszłością bo się ciągle jeszcze nie wydarzyła.
Zauważam tu dwie rzeczy: 1) w podręczniku jest mowa o zdaniach, w którym czasownik w zdaniu nadrzędnym wprowadza congiuntivo, oraz 2) w każdym przykładzie z książki, gdzie mogliśmy użyć futuro semplice, zdanie nadrzędne było w passato prossimo, nigdy w innym czasie przeszłym.
Skonfrontowałam tę regułę z zapisem u Zawadzkiej:
Jeżeli czynność przeszłą sformułowano w czasie passato prossimo, wówczas inna czynność, wobec niej późniejsza:
1. jeżeli jest wyrażona w condizionale passato, nie ma wartości czynności przyszłej, lecz jest równoznaczna z niezrealizowaną czynnością warunkową (obiecała, że pojechałaby, ale nie pojechała)
(…)
3. jeżeli jest wyrażona w futuro semplice, jest równoznaczna z realną czynnością przyszłą (obiecała, że pojedzie)
Gramatyka Języka Włoskiego, Daniela Zawadzka, PWN
Pokrywa nam się tu jedno spostrzeżenie: mogę użyć futuro semplice kiedy mam na myśli akcję wciąż dla mnie przyszłą, ale tylko wtedy, gdy czasem przeszłym w zdaniu nadrzędnym był czas passato prossimo.
Mogę więc powiedzieć: ha deciso che verrò con loro, ale już nie mogę powiedzieć: immaginava che verrò con loro
W jednym źródle mówią tylko o czasownikach wprowadzających congiuntivo, w drugim ani się o tym nie wspomina, ani nie wskazują na to przykłady, więc przymknęłabym oko na ten zapis.
Druga rzecz, która się nie pokrywa, to to, że u Zawadzkiej condizionale composto użyte po passato prossimo jest równoznaczne z niezrealizowaną czynnością, a nie z jakąkolwiek czynnością w przyszłości w przeszłości, ale ćwiczenia w Nuovo Espresso zdają się potwierdzać tę regułę.
Ustalmy więc, że jeśli użyjemy condizionale composto po zdaniu nadrzędnym w passato prossimo, będzie to oznaczać, że coś miało się wydarzyć, ale się nie wydarzyło. (Ha detto che sarebbe venuto, ale nie przyszedł)
Jeśli chcemy użyć futuro semplice, aby odnieść się do sytuacji ciągle dla nas przyszłej, musimy zdanie nadrzędne sformułować w passato prossimo.
Jeśli użyjemy condizionale composto po zdaniu nadrzędnym w innym czasie przeszłym, będzie to wyrażać wydarzenie przyszłe w przeszłości, zrealizowane lub nie. Użycie futuro semplice nie będzie tutaj poprawne.
3. Sami Włosi w języku potocznym nie trzymają się tych książkowych zasad i to dodatkowo wszystko gmatwa
Trochę to prawda – Włochom zdarzy się powiedzieć coś, co będzie wbrew naszej tabelce zgodności czasów. Zanim jednak im coś zarzucimy, upewnijmy się, czy to oni gmatwają, czy może zasady są pogmatwane. Albo inaczej: może istnieją od nich wyjątki.
Już zobaczyłyśmy, że możemy użyć futuro semplice jeśli wyszłyśmy od zdania nadrzędnego w passato prossimo. (Choć tak naprawdę nie ma w tym nic nadzwyczajnego jeśli zobaczyłyśmy, że passato prossimo można podstawić do zdania nadrzędnego i w pierwszym i drugim schemacie zgodności czasów)
Podobnie okazuje się, że nawet wychodząc od zdania nadrzędnego w czasie przeszłym mamy prawo użyć czasu teraźniejszego presente, o ile mówimy o sprawach nadal aktualnych:
Un processo attualmente in corso può in ogni caso essere indicato con l’uso del presente (Luisa sapeva che Roma è la capitale) anche se, ad esser precisi, si trova in rapporto di contemporaneità con il momento indicato dalla forma verbale della reggente (sapeva).
Wikipedia
Quando l’azione della proposizione dipendente si riferisce al presente, il verbo della stessa va al presente, pur dipendendo da un verbo passato;
In caso di fatti sempre validi o che possono accadere in qualunque tempo, si usa il presente, anche se dipende da un tempo passato
Grammatica-italiana-dossier.net
4. Mam problem z zapamiętaniem, kiedy w mowie zależnej użyć congiuntivo i jak się je wprowadza
W mowie zależnej wypowiedź sformułowana w indicativo zostaje przytoczona w congiuntivo w dwóch wypadkach:
a) Kiedy ktoś o coś zapytał i my przytaczamy jego pytanie za pomocą czasownika „chiedere” lub „domandare” w czasie przeszłym: ha chiesto, chiese, itp. Wtedy „posso venire?” przytaczamy w następujący sposób; ha chiesto se potesse venire.
b) Kiedy ktoś wydał polecenie, rozkaz, użył trybu rozkazującego, a my przytaczamy jego słowa za pomocą „che”, np. „Vai a letto!” możemy przytoczyć w ten sposób: lui dice al figlio che vada a letto;
Straszne? Trochę mniej jeśli powiem, że sytuacja A może być preferowana ze względu na styl, ale w wielu źródłach jest oznaczana jako cecha języka literackiego, więc jeśli bardzo chcemy, to możemy to olać. Z sytuacji B natomiast można wybrnąć w banalny sposób i wprowadzić czyjąś prośbę, rozkaz, za pomocą konstrukcji „di + bezokolicznik”: lui dice al figlio di andare a letto.
5. Za długo myślę, co powinnam użyć. Nie wiem gdzie którego czasu użyć. Wszystko mi się miesza. Trudno to wszystko ogarnąć.
Tych problemów nie jestem w stanie rozwiązać w formie krótkiego wpisu.
Dlatego na szkoleniu Magia Zgodności Czasów próbowałam zadziałać trochę na wyobraźnię, pokazać jakie niuanse kryją się w znanych wszystkim schematach zgodności czasów, aż wreszcie w jaki sposób ja widzę zgodność czasów i mowę zależną i jakich prostych tricków używam w swojej głowie, żeby operować tym wszystkim sprawnie w mowie i w piśmie.
Szkolenie było interaktywne, czyli uczestniczki na żywo rozwiązywały ćwiczenia i komentowałyśmy to na bieżąco. Korzystałam z prostych życiowych przykładów oraz z ostatniego odcinka serialu „Przyjaciół”.
Korzystając z nagrania szkolenia możesz przerabiać materiał we własnym tempie, zatrzymywać i wyciszać mnie kiedy chcesz :) I wracać do poprzednich slajdów kiedy tego potrzebujesz.
Razem z nagraniem dostaniesz kolorowe karty wszystkich czasów i trybów, które będą dla Ciebie ściągą odmiany i zastosowania. Dostaniesz też wersję prezentacji do druku i do uzupełniania podczas wykładu, podsumowanie szkolenia w punktach oraz test na zakończenie w PDF. Dodatkowo zebrałam wiele ćwiczeń w internecie na zgodność czasów i mowę zależną z których sama korzystam i do których podaję linki.
