Sporo osób, które uczy się włoskiego, albo hiszpańskiego, prędzej czy później wpada na pomysł, żeby spróbować też tego drugiego języka romańskiego. W tym wpisie opiszę tylko kilka refleksji na temat podobieństw, a najbardziej skupię się na fałszywych przyjaciołach, bo te każdemu mogą się przydać.
Włoski i hiszpański są ogólnie podobne, siłą rzeczy, w końcu pochodzą z tej samej rodziny, tak samo z resztą jak francuski i portugalski. Ale co ciekawsze, catalàn jest jeszcze bardziej podobny do włoskiego (żeby nie wspomnieć o tym, że po katalońsku mówi się też na Sardynii w Alghero!). Według tabeli, która porównuje podobieństwo leksykalne języków, włoski jest najbardziej podobny do (w kolejności) francuskiego, do katalońskiego, sardyńskiego, a dopiero później do hiszpańskiego.
Temat robi się jeszcze ciekawszy, kiedy weźmiemy pod uwagę włoskie dialekty. Nieraz one mają z hiszpańskim (albo katalońskim) więcej wspólnego, niż włoski standard. Dotyczy to szczególnie dialektów południowych (ze względu na dominację hiszpańską w XVI wieku), ale też północnych, choć pewnie nie jest to wynik wzajemnych wpływów, ale raczej powolnej i skomplikowanej ewolucji. Ale dla przykładu podam słowa wspólne dla katalońskiego i dialektu veneto: un got de vin i un got de vi to w veneto i po katalońsku kieliszek wina, po włosku i hiszpańsku całkiem inaczej: un bicchiere di vino i un vaso de vino.
Teraz przejdźmy natomiast do części praktycznej, czyli fałszywych przyjaciół: strzeż się ich idąc na lekcję swojego nowego języka!
tenere vs tener
Odmieniają się podobnie (tengo, tieni, tiene vs tengo tienes, tiene), ale tenere po włosku oznacza „trzymać”, a hiszpańskie tener „mieć” (ale na południu Włoch spotkamy się z takim „hiszpańskim” użyciem tego czasownika). Natomiast hiszpańska konstrukcja tengo que + bezokolicznik (muszę) w ogóle nie jest znana we włoskim, tengo che oznacza „zależy mi, żeby”.
salire vs salir
Włoski czasownik salire oznacza „wchodzić po schodach/do góry”, ewentualnie „wchodzić” do środków transportu. Po hiszpańsku jest to praktycznie przeciwieństwo, salir oznacza „wychodzić”.
mirare vs mirar
Po włosku mirare używa się głównie w znaczeniu „celować” (dosłownie, np. w klatkę i w przenośni, w jakiś cel). Istnieje też znaczenie tego czasownika „patrzeć”, ale to archaiczne, literackie. Natomiast okazuje się, że można powiedzieć mirarsi („patrzeć na siebie”), przy czym sama nigdy nie słyszałam tego czasownika w takim użyciu. Bardzo często za to używa się czasownika ammirare – „podziwiać”. Po hiszpańsku mirar oznacza „patrzeć”.
cercare vs cercar
Cercare oznacza „szukać”, a cercar „otaczać” (po włosku byłoby „cerchiare”), słowa podobne w zapisie choć wymowa jest znacząco różna [czerkare vs serkar]. Dodatkowo po hiszpańsku cerca to i trzecia osoby liczby pojedynczej dla czasownika cercar (i po włosku „on szuka”), ale też przysłówek miejsca: „blisko”, po włosku całkiem inaczej, vicino.
guardare vs guardar
Po włosku guardare to przede wszystkim „oglądać”, ale też „strzec”, „pilnować”. Po hiszpańsku guardar to „strzec” albo „zapisywać”.
sembrare vs sembrar
Sembrare oznacza „wydawać się”, mi sembra: „wydaje mi się się”. Natomiast po hiszpańsku sembrar to… siać. Ciekawe, że synonimem włoskiego sembrare jest parere (mi sembra = mi pare) i to już jest bliższe hiszpańskiemu parecer (me parece).
toccare vs tocar / suonare vs sonar
Toccare i tocar oznaczają to samo: „dotykać”, a suonare i sonar oznaczają „brzmieć”, „dzwonić”. Różnica polega na tym, że po hiszpańsku grać na instrumencie to tocar, a po włosku to suonare.
sperare vs esperar
Oba oznaczają „mieć nadzieję”, ale po włosku to jedyne znaczenie, natomiast hiszpańskie esperar oznacza też „czekać”, po włosku: aspettare.
imbarazzata vs embarazada
Totalnie inne znaczenia! Imbarazzato/a po włosku to „zawstydzony/a”, a po hiszpańsku embarazada to „w ciąży” (po włosku: incinta).
tuttavia vs todavìa
Bardzo podobne wyrażeni, szczególnie jeśli weźmiemy pod uwagę, że tutto i todo oznaczają to samo: „wszystko”. Za to tuttavia oznacza „jednakże”, a todavìa „jeszcze” (po włosku: ancora).
burro
Po włosku il burro to „masło” (hiszpańskie mantequilla) a po hiszpańsku el burro to „osioł” (po włosku asino)
gamba
Po włosku la gamba to „noga” (w mnogiej le gambe), a po hiszpańsku to „krewetka” (las gambas). Po włosku „krewetki” to i gamberi albo i gamberetti.
le ombre vs el hombre
Tu mamy inną liczbę i inny rodzaj, ale le ombre to po włosku „cienie” (un’ombra – „cień”), a po hiszpańsku el hombre to „mężczyzna”.
largo
Nagminnie mylone przez uczniów: largo po włosku to „szeroki”, a po hiszpańsku „długi” (po włosku lungo).
la cagna vs la caña
Po włosku la cagna to „suka”, w sensie samiczka psa (il cane). Po hiszpańsku la cagña lane piwo (la birra alla spina), albo trzcina (la canna).
topo
To jest dość zabawne, bo i po włosku i po hiszpańsku il/el topo to zwierzątko, całkiem nawet do siebie podobne, ale jednak… inne. Włoski il topo to „mysz”, a hiszpański el topo to „kret”
nudo
Po włosku przymiotnik „nagi” to nudo, a po hiszpańsku desnudo. Co po hiszpańsku znaczy el nudo? Węzeł, po włosku il nodo!
brillo
Po włosku to przymiotnik, po hiszpańsku rzeczownik. Mimo że po włosku brillare to „świecić” (hiszp. brillar), to brillo oznacza… „wstawiony”. Po hiszpańsku el brillo, zgodnie z logiką, oznacza „blask”.
