Jak lato to pewnie miłość, a jak miłość to najlepiej we Włoszech! A jak się w tym temacie poruszać językowo skoro na lekcjach nie uczą? Na słówkach amore, matrimonio i divorzio się zazwyczaj kończy, a przecież te sprawy są o wiele bardziej skomplikowane, znowu na randce trudno wertować słownik. Znów będzie bez cenzury, piszę co mi „ślina na język przyniesie”, ten nasz vocabolario amoroso ma być w końcu szczery i praktyczny.

L’INCONTRO czyli spotkanie

Oczywiście najpierw się poznajemy (ci conosciamo, conoscersi), koleżance mówimy ho conosciuto qualcuno! ewentualnie: ho incontrato qualcuno! (spotkałam/em kogoś, incontrare) Ona nas pyta jaki jest, com’è?? a że jeszcze nie miałyśmy okazji go dobrze poznać, to mówimy, że… ciacho: è un gran figo/gnocco. Jeśli koleżanka jest z południa i go zobaczy na zdjęciu, powie: che bono! We włoskim nie istnieje słowo „przystojny”, dlatego facet, tak jak kobieta, może być bello (è un bel uomo), albo carino (ładny). Carino można też użyć by powiedzieć o kimś, że jest miły, kochany, uroczy, dolce (słodki) na Sycylii dusci. Uwaga więc na kontekst. Zazwyczaj na początku mówi się też, że ktoś jest interessante, interesujący, jeśli ktoś nas intryguje powiemy mi intriga ale uwaga bo w dialekcie veneto oznacza to, że ktoś nam przeszkadza, mamy go dość. Tym podwójnym znaczeniem bawią się Los Massadores (wspominałam już o nich) w jednej z ich piosenek. Uwaga też na słowo simpatico, jeżeli to pierwszy przymiotnik jakim określicie delikwenta, to rozmówca pomyśli, że jest nie tyle sympatyczny co… brzydki ;) Kolejne pytanie klasyk koleżanki to dove vi siete conosciuti? Jeżeli nie poznaliście nikogo na imprezie (alla festa), w pracy (al lavoro), na kursie angielskiego (al corso di inglese), czy przez znajomych (tramite amici) to może na portalu randkowym, sul sito di incontri? A może to l’amore a prima vista (l’amore al primo sguardo), od pierwszego wejrzenia?

L’APPUNTAMENTO czyli spotkanie

Mieć randkę to avere un appuntamento, chociaż nie istnieje prawdziwe rozróżnienie między randką a spotkaniem (appuntamento może być też wizytą na przykład u dentysty), ale zazwyczaj rozumie się z kontekstu. Umówić się na ósmą wieczorem byłoby fissare l’appuntamento per le otto di sera. Treść smsa w których chłopak was gdzieś zaprasza można łatwo przewidzieć: cosa fai stasera? (co robisz dziś wieczorem?) Sei libera? Masz czas? Hai impegni? Jesteś zajęta? Ti va di… bere qualcosa (napić się czegoś)/andare al cinema (pójść do kina)/cenare con me (zjeść ze mną kolację)? Ti va di to luzacka alternatywa dla vorresti/ti piacerebbe/hai voglia di „chciał(a)byś, masz ochotę”. Vengo a prenderti (con la macchina) znaczy „przyjdę po ciebie (samochodem, tj. przyjadę;})”, ti aspetto in piazza, „będę czekał na placu”, czy ci vediamo direttamente al bar, „spotkajmy się w barze”. Wychodząc, zamiast ho un appuntamento można powiedzieć esco con qualcuno, kalka angielskiego I go out with somebody, tak samo jak I’m seeing someone to mi vedo con qualcuno. Kiedy przyjdzie do zapłaty i wyciągniesz portfel to możliwe, że powie lascia, offro io (zostaw, to ja płacę). Możecie też fare alla romana czyli podzielić się rachunkiem po połowie. Po randce prawdopodobnie będzie chciał odprowadzić cię do domu accompagnare a casa, pod domem może zapyta posso salire? (czy mogę wejść jeżeli mieszkasz w bloku, ew. posso entrare jeśli to dom), a może skończy się na ci vedremo ancora? zobaczymy się jeszcze? czy grazie per la bella serata, spero di rivederti presto czyli dziękuję za miły wieczór, mam nadzieję, że niedługo ponownie się zobaczymy.

IL RIFIUTO czyli odmowa

Jeżeli chcemy wykręcić się z randki możemy wybrać z całej palety wymówek (avere una buona scusa– mieć dobrą wymówkę). Zaczynamy od mi dispiace ma… (przykro mi, ale…): ho un impegno (jestem zajęta/mam coś ważnego do zrobienia), devo studiare (muszę się uczyć), non mi sento benissimo (nie czuję się dobrze), devo svegliarmi presto domani (muszę jutro wcześnie wstać), non mi va di uscire (nie mam ochoty wychodzić z domu), forse un’altra volta (może innym razem) devo ancora cenare (muszę jeszcze zjeść kolację). Można też walić prosto z mostu: non sono interessata (nie jestem zainteresowana), non sei il mio tipo (nie jesteś w moim typie), mi vedo con qualcun’altro (umawiam się z kimś innym), sono fidanzata (mam chłopaka). A może chcemy się spotkać, ale tylko po przyjacielsku? Solo in amicizia!

CHI SIAMO L’UNO PER L’ALTRA? czyli kim dla siebie jesteśmy

Jeśli to tylko kolega, mówimy è solo un amico czy non c’è niente tra do noi (nic między nami nie ma). Albo po prostu non è (ancora) successo niente (nic się (jeszcze) nie wydarzyło). Jeśli się z kimś spotykamy, ale nie chcemy brać sprawy na poważnie można powiedzieć è il mio frequentante. O frequentante jako fenomenie naszych czasów można przeczytać po włosku w tym artykule. Ewentualnie powiemy ci frequentiamo, spotykamy się, ale nie jesteśmy jeszcze parą. Friends with benefits to scopamici lub trombamici (uno scopamico, un trombamico). Un fidanzato to kolejne słówko, które stwarza problemy, bo oznacza narzeczonego, ale często nazywa się tak po prostu bojfrenda. Ho un fidanzato lub sono fidanzata oznacza, że mamy chłopaka, ale jeśli chcemy podkreślić, że to nie narzeczony, możemy dodać ma non ufficiale/non ufficialmente. Można też powiedzieć sono impegnata, albo ho un ragazzo, na północy mówi się ho un moroso/sono morosata, na południu ho uno zito/sono zitata.  Jeśli faktycznie jesteśmy zaręczeni to najlepiej powiedzieć ci sposiamo, mi ha chiesto di sposarlo (bierzemy ślub, poprosił mnie o rękę). Oh, i jeśli po prostu nie wyraził jeszcze swoich intencji możemy powiedzieć, że non si è ancora dichiarato. Poza tym jeśli jesteśmy zakochane to oczywiście mówimy sono innamorata, jeśli kochamy: lo amo, jeśli nam się podoba: mi piace, jeśli go kochamy jak brata lub kolegę, lub nam zależy ale nie potrafimy jeszcze tego nazwać miłością: ti voglio bene (kiedyś na jakichś zajęciach nauczycielka powiedziała nam, że to najpiękniejsze wyznanie miłosne jakie słyszała, i że jest mocniejsze od ti amo. Bzdura. Fakt, jest piękne, w końcu chcemy dla kogoś dobrze, ale mówimy tak głównie do rodziny i przyjaciół a nie kochanka, amante). A jeśli już ci siamo dichiarati i ci siamo detti 'ti amo’ możemy swobodnie powiedzieć, że siamo una coppia (jesteśmy parą). Związek to una relazione (ho una relazione/sono in una relazione), żeby podkreślić, że to związek miłosny a nie żaden inny, możemy dodać przymiotnik amorosa. Teoretycznie synonimem jest słowo un rapporto ale to znów kojarzy się bardziej ze sferą seksualną (un rapporto sessuale– stosunek). Użyjemy tego słówka raczej gdy po zerwaniu non abbiamo più nessun rapporto (choć to też można zrozumieć dwojako), czyli nic nas już nie łączy, nie utrzymujemy kontaktów. Un vincolo to natomiast może być zobowiązanie, więc związek bez zobowiązań to una relazione senza vincoli. 

Natomiast nasz admirator to lo spasimante.

IL RIMORCHIO czyli podryw

Rimorchiare to znaczy podrywać. Abbordare, cuccare, provarci (ci provava con te? podrywał cię?). Corteggiare, fare la corte. Flirtować to po prostu flirtare. Istnieje też ładne słowo amoreggiare, które według słowników oznacza tak flirtować czy spotykać się z kimś bez zobowiązań, jak i być w miłosnej relacji z kimś. Ja to słowo słyszałam zazwyczaj w znaczeniu „wymieniać się pocałunkami, szeptać sobie na ucho, dotykać pod stołem”, na przykład o jakiejś parze w towarzystwie: stavano amoreggiando tutta la sera. Na tę właśnie wymianę czułości jest też inne słowo pomiciare. Uwodzić kogoś to sedurre qualcuno a uwodziciel un seduttore. Jeśli podrywacz osiągnął swój cel to nie tylko ci è riuscito ale też ha combinato: normalnie oznacza to, że mu się coś udało, ale we Friuli oznacza, że się przespał z dziewczyną, z którą miał randkę…

A far l’amore comincia tu czyli po włosku o seksie Lui: „Oggi non ho voglia di fare l’amore” Lei: „Ma… Non è che non ti piaccio più? ” Lui: „Ma no, non ne avrei voglia neanche se vedessi una figona”

Dialog znalazłam na fantastycznej stronie na fb uomini col mestruo, polecam! On: „Dziś nie mam ochoty się kochać” Ona: „Ale…to nie tak, że przestałam ci się podobać?” On: „Ależ nie, nie miałbym ochoty nawet gdybym widział fajną laskę”.

Fare l’amore to chyba najładniejsze określenie na uprawianie seksu. W literaturze można też znaleźć archaiczne fare all’amore. Fare sesso nie jest jeszcze wulgarne, ale już bardziej dosłowne. Iść z kimś do łóżka to andare a letto con qualcuno. Po tym mamy całą poezję wulgarnych alternatyw: słowa scopare i trombare jednak można usłyszeć od niemal każdego, ja przynajmniej nie odczuwam ich jako bardzo brzydkie. Uwaga, scopare to też zamiatać, więc pomyślmy zanim poprosimy kogoś o zamiecenie podłogi (scopare per terra), które można zrozumieć też jak kochanie się na ziemi… Potem mamy jeszcze (z bardziej używanych) chiavare, fottere, fregare (wszystkie te słowa mają jeszcze inne, „normalne” znaczenie, więc uwaga na kontekst). Od niektórych mamy też rzeczownik una scopata, una trombata, una chiavata. Na rapporto sessuale można powiedzieć też una botta; una botta e via to natomiast one night stand. Można też copulare lub accoppiarsi ale używa się tych słów raczej odnośnie zwierząt niż ludzi. Szybki numerek to znów una sveltina, a charakteryzuje sięon brakiem gry wstępnej czyli i preliminari. 

Wróćmy do pocałunków i baci: widzieliśmy w ostatnim poście, że limonare to znaczy całować się z języczkiem, baciarsi to po prostu całować się i może oznaczać różnego rodzaju pocałunki (un bacio a stampo na przykład to taki zwykły cmok, nie wiem jak to nazwać). W Palermo mówi się też na francuski pocałunek sgamare (co normalnie znaczy nakryć kogoś na czymś, poza mieszkańcami Palermo raczej nikt nie zrozumie). Dać buziaka to dare un bacio. Przytulać to abbracciarsi, ew. stringersi (ściskać) a pieszczoty (różne formy pieszczot, też głaskanie, można użyć również odnośnie psa czy kota) le coccole lub le accarezze, czasowniki to coccolare / coccolarsi, accarezzare / accarezzarsi. 

Mieć orgazm to avere un orgasmo ale używa się też czasownika venire (dokładnie tak jak to come po angielsku). Poza tym usiamo la protezione (zabezpieczamy się) żeby nie zajść w ciążę (rimanere incinta). Mogą to być i preservativi / i profilattici a o tabletkach i innych kobiecych sprawach wspominałam już w Kobieta we Włoszech, kobieta po włosku. Raczej nie ma takiego słowa jak „wpadka”, mówi się sono rimasta incinta per sbaglio.

IL LITIGIO czyli kłótnia

Litigare, discutere znaczy kłócić się, prendersela (me la prendo, te la prendi…) znaczy wkurzyć się o coś, obrazić. Riconciliarsi con qualcuno to pogodzić się z kimś, można też fare pace. Ale niekoniecznie jeśli doszło do zdrady: il tradimento, tradire, andare con un altro/un’altra. Mollare qualcuno czyli zerwać z kimś można też bo non ci sono più sentimenti (wygasły uczucia), lui/lei è cambiato/a (on/ona się zmienił/a), czy si è innamorato/a di qualcun’altro (zakochał/a się w kimś innym). Tak naprawdę nie wiem jak powiedzieć, że ktoś się (już) nie stara, powiedziałabym non si sforza più, non fa nessuno sforzo… (żeby mnie uszczęśliwić na przykład: …per farmi felice) albo mi prende per scontata (traktuje mnie jak oczywistość = nie stara się). Rozstać się z kimś to właśnie mollarsi albo lasciarsi (ci siamo mollati/lasciati), abbandonare qualcuno natomiast znaczy „opuścić kogoś”. Można też odejść, andare via (non andare via– tytuł włoskiej wersji piosenki Ne me quitte pas Jacques’a Brela). Złamać komuś serce to spezzare il cuore a qualcuno. 

Kiedy natomiast jesteśmy daleko (lontani), szczególnie jeśli jesteśmy w związku na odległość (la relazione a distanza), odczuwamy tęsknotę/brak (sentiamo la mancanza). Mancare znaczy po włosku brakować, by wyrazić tęsknotę za kimś mówimy, że nam go brakuje (patrz rozpiska). Kiedyś, lata temu, szukałam w słowniku (jeszcze małym, papierowym) jak jest po włosku „tęsknić” i znalazłam tylko avere la nostalgia di ale tej konstrukcji używamy, gdy tęsknimy za jakimś miejscem, momentem, stanem itd. Uwaga, mi manca il sale znaczy, że nie mamy, skończyła nam się sól, nie tęsknimy za nią ;-)

Co mogłabym jeszcze dodać? Temat rzeka, jeśli macie jakieś wątpliwości lub pytania, piszcie!

 (Zdjęcia pochodzą z favim.com)