Czy Włosi lubią się kłócić? Czy Włosi są z natury kłótliwi? Czy kłócą się bardziej od innych? Nie mam wglądu do badań na ten temat, sama nie pokłóciłam się z wieloma Włochami, i jeśli już, to odbywało się to bez filmowych scen. Ale jest coś, co pozwala mi podejrzewać, że w stereotypie głośnego, kłócącego się Włocha, jest odrobina prawdy. Dowodem na to, jak dla mnie, byłby fakt, że Włosi mają w telewizji program poświęcony całkowicie kłótniom, i jest to Uomini e Donne. Do dzisiaj nie zrozumiałam zasad tego programu, bo ciągle ktoś się o coś kłóci, a publiczność zdaje się to uwielbiać.

 

Spontanicznie, patrząc na pewne zdjęcie, wpadłam na pomysł wypisania wyrażeń, które najczęściej towarzyszą włoskim kłótniom. Na jedną kłótnię, co najmniej jedno z tych wyrażeń m u s i  paść. W komentarzach nie wahajcie się dodawać swoje typy!

Gwiazdką * oznaczyłam wyrażenia wulgarne. Więcej o włoskich przekleństwach przeczytasz tutaj.  

1. Ma sei fuori?!

Również: ma sei matto / pazzo / scemo ?! Czyli: oszalałeś?! Tak zazwyczaj zaczynają się włoskie kłótnie- od założenia, że ta druga osoba jest nienormalna mówić/robiąc coś. Ta druga jest oburzona obraźliwym epitetem, którym właśnie została obrzucona, i tak się zaczyna kłótnia.

2. Ma stiamo scherzando qua

Czyli: to chyba jakieś żarty! Bardzo podobne do poprzedniego, tylko zamiast od razu atakować przeciwnika, tak jakby zdumiewamy się: „czy ta sytuacja naprawdę zaistniała, czy tylko mi się śni”?

3. Ma è possibile che…

Czyli: czy to możliwe, żeby… Podobne do powyższego, tym wyrażeniem wprowadzamy swoje podsumowanie jakieś rzeczy/sytuacji i zapytujemy się o jej prawo bycia. Często używane gdzieś w środku kłótni w procesie szukania odpowiedzi i argumentów.

4. Non dire cazzate!

Również: ma che cazzo dici*?! Czyli: nie gadaj głupot! Od tego również się może zacząć zażarta dyskusja, ale częściej jest wtrąceniem w czasie kłótni, w celu skomentowania  zdania wypowiedzianego właśnie przez drugą osobę.

5. Smettila!

Również: calmati / stai calmo („uspokój się”); smettila to bardziej: „przestań”, „a weź z tym”. Mogą zostać użyte w tym samym kontekście: kiedy ktoś na przykład zaczyna histeryzować, Włoch może powiedzieć i smettila i calmati w tym samym znaczeniu. Smettila może natomiast sugerować także „zaprzestanie gadanie głupot” i wtedy ma to samo znaczenie co non dire cazzate!

6. La devi smettere!

Również: la devi finire. Czyli: musisz z tym skończyć! Nie do końca podobne do poprzedniego bo, pomijając że w la devi smettere mamy o wiele więcej kategoryczności, to nie tylko może być komentarzem na to, co właśnie powiedziała druga osoba. Częściej powiemy la devi smettere w ogólnych kontekstach- musisz przestać się tak zachowywać, musisz przestać być takim człowiekiem, itp.

7. Adesso tu mi devi spiegare…!

Również: ma dimmi un po’ / fammi capire. Czyli: musisz mi wytłumaczyć, powiedz mi tylko, pozwól mi zrozumieć. Gdzieś w środku kłótni, poszukiwanie wytłumaczenia głupot, jakie wypowiada druga osoba. Ma dimmi un po’ i fammi capire mogą być bardzo ironiczne- niby zwracamy się do drugiej osoby, dając jej przestrzeń na powiedzenie tego, co myśli, ale często i tak jej nie wysłuchamy bo już dobrze wiemy swoje.

8. Scusa

Nie jest to szczere „przepraszam” na koniec kłótni. Raczej takie nasze „sorry (ale)”, ewentualnie agresywne „przepraszam bardzo!”, potrzebne często jako wtrącenie, albo początek zdania w którym na nowo wchodzimy do dyskusji.

9. (…) che/cosa?! (…) chi?!

Uwielbiam! Ten zabieg polega na powtórzenie ostatniego słowa przeciwnika i, w celu pokazania oburzenia, dodania che albo cosa (jeśli słowem był czasownik albo jakiś nieożywiony rzeczownik), albo chi jeśli nawiązujemy do jakiejś osoby. – Calmati! – Ma calmati cosa?! (- uspokój się! – co się uspokój?!); – Dobbiamo parlare! – Ma parlare che?! (- musimy porozmawiać! – ale jakie porozmawiać?!); Lei chi?! (jaka ona?!)

10. Ma senti un po’!

Czyli: posłuchaj no! Po tym to my chcemy mówić. Bardzo dużo mówić, powiedzieć wszystko i nie pozwolić sobie przerywać. Jeśli druga osoba spróbuje przerwać, usłyszy fammi finire! Daj mi skończyć!

Słowem wytrychem podczas włoskiej kłótni jest ma. My też w podobny sposób używamy „ale”: ale nie rozumiesz?! ale o co ci chodzi?! ale możemy spokojnie porozmawiać? We włoskim możemy niemal dowolne zdanie zacząć od ma i jesteśmy gotowi do prawdziwej kłótni!

11. Ma per piacere

Również: ma per carità, ma per cortesia. Czyli: ależ proszę cię, ależ na miłość boską! W znaczeniu: no dobra, już, daj se siana. Często bardzo pobłażliwe, no już, nie rób z siebie idioty.

12. Ma va’

Również: e che cazzo*! Takie krótkie, dość uniwersalne wtrącenie. Na czyjąś wypowiedź, a nawet sam do siebie na myśl o kłótni (szczególnie to drugie- często wypowiadane do siebie nawet po dłuższej chwili ciszy). Używane często w stanie bezradności- już nie wiemy co powiedzieć, brak nam słów.

13. Eh!

Nie, to nie jest „eh” wzdychnięcia, poddania się, refleksji. Jest to agresywne, przeciągnięte E! Może być powiedziane z każdym zabarwieniem: zdenerwowania, irytacji, ironii, pobłażliwości. Włoch powie eh! słuchając kogoś i chcąc wtrącić „no tak! dokładnie o tym mówię!”, „dokładnie, jest tak jak mówisz, więc dlatego jestem zdenerwowany”.

14. Non ti azzardare

Również: non ti permettere. Czyli: ani się waż, nie pozwalaj sobie. Często mocno już agresywne, wyrażenia te używane są już gdzieś w punkcie kulminacyjnym kłótni.

15. E quindi?

Komuś brakowało włoskiego odpowiednika „no i”?, „no i co”? To właśnie to!

16. Lo sai qual è il tuo problema?

Czyli: wiesz, jaki jest twój problem? Zamiast pytać kogoś w czym problem, to tłumaczymy mu, jaki my już wiemy, że on ma problem. Tu zaczyna się litania obrażania.

17. Senti, ma…

Również: ma senti un po’! Czyli: słuchaj, posłuchaj no. W ten sposób Włoch się wtrąci w wywód drugiej osoby i zacznie swój monolog.

18. Ma non si può!

No nie da się! Nie da się kontynuować tej dyskusji, nie da się ciebie słuchać, ale także: nie można mówić tego, co mówisz, nie można tak robić.

19. Ma tu che persona/donna sei?

Typowo włoskie: ale jakim ty jesteś typem człowieka, żeby mówić/robić takie rzeczy?

20. … che non sei altro!

Najpierw używamy jakiegoś obraźliwego epitetu (cretino / imbecille / stronzo) i dodajemy resztę, żeby powiedzieć coś, co w wolnym tłumaczeniu zabrzmiałoby „ty kretynie, bo inaczej cię nazwać nie można”.

21. Ma chi ti credi di essere?

Wiemy kim dla nas jest rozmówca, ale jeszcze nie wiemy kim on myśli, że jest: ty myślisz, że kim ty jesteś?!

22. Ho capito!

Mocne, często sarkastyczne ho capito Włosi rzucają, aby wprowadzić swoją kolejną teorię spiskową na temat przeciwnika i jego zachowania.

23. Hai capito?!

Odpowiednik naszego „zrozumiano?!”, „zrozumiałeś?!”.

24. Ti sbagli

Również: non ha ragione. Czyli: mylisz się, nie masz racje. Powiedziane w środku, na początku, czy na końcu…to najprostszy sposób na ucięcie wypowiedzi drugiej osoby.

25. Non ne posso più

Również: non ce la faccio più. Czyli: nie daję już rady, nie mogę już. Czasem wyraz bezradności, czasem tylko wstęp do dalszego oskarżania drugiej osoby.

26. Hai rotto!

Rónież: hai rotto i coglioni*, hai rotto le palle*, hai rotto il cazzo*. Czyli, oględnie tłumacząc: przesadziłeś, wkurzyłeś mnie. Raczej użyte gdzieś środku czy pod koniec

27. Ma vatti a curare!

Również: ma vai a quel paese, vaffanculo*, evapora. Czyli: idź się leczyć, spadaj. W ten sposób, już zazwyczaj pod koniec kłótni, wysyłamy kogoś na drzewo.