Długo nie zdawałam sobie sprawy z tego, że czasownik piacere (a wraz z nim inne, tak jak servire czy sembrare) może przysporzyć tak wielu problemów! I to nawet osobom, które całkiem sporo potrafią powiedzieć. Pewnie wynika to z tego, że bez wyczerpującego omówienia wkuwamy, że „lubię” to „mi piace” i na tym przystajemy. A kiedy okazuje się, że piacere może się odmienić przez wszystkie inne osoby to nagle pojawia się nie lada konfuzja :)

Dwie podstawowe rzeczy

1.Zacznijmy od tego, że piacere odmienia się przez wszystkie osoby jak leci. Io piaccio, tu piaci, lui/lei piace, noi piacciamo, voi piacete, loro piacciono.

2. I od tego, że wszystko będzie o niebo łatwiejsze, kiedy zaczniemy sobie tłumaczyć piacere jako „podobać”.

Bo o ile zdanie mi piace la pizza przetłumaczymy ładnie i zgrabnie jako „lubię pizzę”, to wiele innych zdań możemy, a często powinniśmy, przetłumaczyć jako „podoba się…”; [highlight color=”yellow”] Co więcej, piacere i „podobać” funkcjonują dokładnie, ale to dokładnie w ten sam sposób.[/highlight] Dlatego mówimy mi piace la pizza (dosłownie „podoba mi się pizza”), ale mi piacciono i ragazzi (podobają mi się chłopcy). Wkuwana na pierwszych lekcjach zasada, że mówimy „piace” kiedy lubimy jedną rzecz, a „piacciono” kiedy lubimy kilka rzeczy, staje się jasna jak słońce, kiedy zaczniemy tłumaczyć sobie to na polskie „podobać się”. Bo to dokładnie to samo. Co więcej, nawet polskie „mi, mnie” tłumaczymy identycznie na włoskie mi. Più facile di così? :) Dokładnie tę samą logikę stosujemy przy odmianie piacere przez inne osoby. Przecież ja też się komuś mogę podobać, i ty mi się podobasz i my się możemy podobać. Do wyrażenia tego potrzebna jest nam odmiana io piaccio, tu piaci, lui/lei piace, noi piacciamo, voi piacete, loro piacciono. [highlight color=”yellow”] Jeżeli rzecz, która nam się podoba to jakaś aktywność, którą wprowadzamy przez bezokolicznik, to piacere odmienimy w trzeciej osobie liczby pojedynczej: mi piace leggere. [/highlight] Potrzebna nam jest też osoba, której się podobamy. Tak jak w konstrukcji mi piace la pizza określam komu się podoba pizza (mnie – mi), i co się podoba (ona – lei, la pizza), tak samo w zdaniu „podobam ci się” potrzebuję osoby, której się podobam (tobie – ti) i kto się podoba (ja – io piaccio). I tak tworzy nam się zdanie (io) ti piaccio. [highlight color=”yellow”] Osobę, której coś się podoba, wyrazimy za pomocą zaimków dopełnienia dalszego. [/highlight] To dlatego, że konstrukcja „podobać się komuś” to po włosku piacere a qualcuno. Między czasownikiem a dopełnieniem (qualcuno) mamy przyimek (a) i dlatego żeby to całe „a qualcuno” zamienić, użyjemy zaimków dopełnienia dalszego. Możemy powiedzieć: a Marta piace la pizza (Marta lubi pizzę, dosł. Marcie podoba się pizza), ale możemy też powiedzieć: le piace la pizza (ona lubi pizzę, dosł. jej podoba się pizza). [highlight color=”yellow”] Te zaimki są następujące: mnie – mi; tobie – ti, jemu – gli, jej – le, nam – ci, wam – vi, im – gli [/highlight] Więc żeby powiedzieć, że coś, lub ktoś komuś się podoba, potrzebujemy zaimka, do wyrażenia komu się podoba + odmienić piacere odpowiednio do osoby, która się podoba. I tak: mi piaci – podobasz mi się ci piacete – podobacie się nam vi piacciamo – podobamy się wam ti piaccio – podobam się tobie O ile ktoś się sam nie uwielbia, zaimek i odmiana czasownika nigdy nie będą uzgodnione do tej samej osoby. Mi piaccio oznacza „podobam się sobie”.

Piacere w czasie przeszłym

To jest kolejny koszmar uczniów – jak powiedzieć „podobał mi się ten film”, albo „oni mi się spodobali”? Trzeba zapomnieć o zaimku dopełnienia dalszego. To znaczy, nie całkowicie, bo musimy go włożyć, żeby powiedzieć komu się coś podobało. Ale do tego zaimka niczego nie uzgadniamy! On tam sobie jest, tak jak był w czasie teraźniejszym i nic innego nas nie interesuje. A poza tym, to ważne są dla nas dwie rzeczy:

• Piacere i inne, niektóre, podobne mu czasowniki, odmieniają się w czasie passato prossimo z czasownikiem posiłkowym essere
• Czasownik posiłkowy essere dopasowujemy do czasownika piacere, czyli [highlight color=”yellow”] do osoby, lub rzeczy, która się (s)podobała [/highlight]

Dlatego jeśli mówię sono andata, tak samo powiem sono piaciuta. Jeśli ty sei partito, to będzie też sei piaciuto. Jeżeli my siamo tornati, tak my siamo piaciuti. Przed całym tym wyrażeniem natomiast, dodamy zaimek dopełnienia dalszego, żeby jeszcze dodać komu się spodobaliśmy: lui mi è piaciuto – on mi się (s)podobał loro ti sono piaciuti – oni ci się spodobali noi vi siamo piaciuti – my się wam spodobaliśmy I tak dalej :)

Czasowniki, które odmieniają się jak piacere

Czasowniki, które odmieniają się według tej samej logiki, co piacere, to w większości takie czasowniki, które wyrażają preferencje, stosunek do rzeczy/ludzi, relację z nimi. [highlight color=”yellow”] Według tej samej logiki odmieniają się jednak w czasie teraźniejszym i w trzeciej osobie liczby pojedynczej i mnogiej. [/highlight] Nie wszystkie używa się odmienione przez wszystkie osoby, nie zawsze to ma sens, albo dziwnie brzmi. Szczególnie w czasie przeszłym wiele z nich nie jest używanych w ten sam sposób, co piacere.

• • Mówimy mi interessa i w czasie przeszłym mogę jak najbardziej powiedzieć mi è interessato to już nie brzmi kompletnie ti sono interessata;. Podobnie będzie z czasownikiem importare, dispiacere.
  • Czasownik disturbare odmienia się jak piacere w czasie teraźniejszym, ale w czasie passato prossimo już przyjmuje posiłkowy avere, np. mi hai disturbato. Podobnie dare fastidio, attrarre.
  • Jako czasownik podobny do piacere podaje się volerci (potrzebować), bo odmienia się w trzeciej osobie liczby pojedynczej i mnogiej: mi ci vuole i mi ci vogliono ale odmieniony przez inne osoby już nie będzie miał takiego sensu. Podobnie succedere albo occorrere raczej nie użyjemy odmienionych przez inne osoby niż trzecie.
  • Succedere i capitare można odmienić przez wszystkie osoby w czasie przeszłym, ale znaczenie będzie prawie poetyckie: mi sei capitato oznacza „wydarzyłeś mi się”, „wszedłeś do mojego życia”.
  • Czasownik distare nie ma formy participio passato więc nie użyjemy go w czasie passato prossimo.
  • [highlight color=”yellow”] Czasowniki bastare, mancare, sembrare, servire, restare, rimanere odmieniamy dokładnie tak samo jak piacere w czasie teraźniejszym i przeszłym.  [/highlight]

[highlight color=”pink”] bastare (wystarczać), mancare (brakować), restare (zostawać), rimanere (pozostawać), servire (służyć*), attrarre (przyciągać), sembrare (wydawać się), parere (wydawać się), succedere (zdarzać się), capitare (zdarzać się), volerci (potrzebować), distare (być daleko), dispiacere (być przykro, nie podobać się),  disturbare (przeszkadzać), dare fastidio (przeszkadzać), importare (obchodzić); [/highlight] *ale uwaga, bo zdania z użyciem „servire” będziemy tłumaczyć za pomocą „potrzebować”, czyli non mi serve niente nie oznacza „nic mi nie służy„, ale „niczego nie potrzebuję”, itp. W czasie przeszłym będziemy tłumaczyć jako „przydać się” – mi è servito – „przydało mi się”. Najczęściej uczymy się więc głównie odmiany tych czasowników w trzeciej osobie liczby pojedynczej i mnogiej, a tę liczbę dopasowujemy do ilości rzeczy, o których mówimy. Czyli: mi serve una mano – potrzebuję pomocy non mi servono i tuoi consigli – nie potrzebuję twoich rad mi sembra una persona interessante – wydaje mi się interesującą osobą (loro) mi sembrano stanchi – wydają mi się zmęczeni I tak dalej. Niektóre czasowniki możemy odmienić też przez inne osoby: non ti servo più? – nie potrzebujesz już mnie? ci mancate – brakuje nam was ti do fastidio? – przeszkadzam ci?