W momencie, w którym zaczęłam pisać ten artykuł, były nas tysiące na ulicach, aby protestować przeciw wyrokowi TK w sprawie aborcji. Ja chcę o tym rozmawiać i wyobrażam sobie, że ty też albo chcesz opowiedzieć o tym swoim włoskim znajomym, albo chcesz zabrać głos na dyskusji na lekcji włoskiego. I mimo że minęło już trochę czasu od największych protestów, to wiem, że temat aborcji nie skończy się ani w tym roku, ani w przyszłym, dlatego ten wpis może jeszcze nie raz się przydać (tornare utile).
W skrócie to, co się stało 22 października możemy po włosku powiedzieć tak: la corte costituzionale polacca ha giudicato che la legge che permetteva l’aborto in caso di gravi malformazioni genetiche del fato non è più conforme alla costituzione polacca. Możesz o tym poczytać w Internazionale albo w Gazzetta Italiana
Po włosku aborcja jest rodzaju męskiego: un aborto. To włoskie słowo technicznie określa każdego rodzaju przerwanie ciąży, również poronienie. Ale dla ścisłości poronienie nazywa się un aborto spontaneo. Synonimem aborto będzie wyrażenie l’interruzione di gravidanza (dosł. „przerwanie ciąży”) i to wyrażenie też nie określa, w jaki sposób doszło do przerwania. Dlatego l’interruzione volontaria di gravidanza (w skrócie IVG) to zamierzone przerwanie ciąży, a l’interruzione involontaria di gravidanza to poronienie (involontario = mimowolny). Czasowniki, których możemy użyć to abortire (i de facto ten czasownik wskazuje i na aborcję i na poronienie), effettuare/fare un aborto (wykonać/zrobić aborcję), interrompere una gravidanza (przerwać ciążę).
Ciąża to la gravidanza, oraz la gestazione ale „być w ciąży” to essere incinta. Ciąży i macierzyństwu poświęciłam jeden rozdział mojego repetytorium Włoski z Życia Wzięty 1
We Włoszech i w praktycznie wszystkich innych krajach europejskich można przerwać ciążę na żądanie (aborto su richiesta) bez podawania powodu. W Polsce aborcja jest nielegalna (illegale) do niedawna poza tymi trzema przypadkami:
- quando la salute o la vita della madre è in pericolo / è a rischio (kiedy zdrowie albo życie osoby w ciąży są zagrożone)
- quando la gravidanza è frutto di / è dovuta da un atto criminale come stupro o incesto (kiedy ciąża jest wynikem przestępstwa takiego jak gwałt lub kazirodztwo)
- in caso di gravi malformazioni / difetti congeniti del feto (w przypadku ciężkich wad/wad wrodzonych płodu) Możemy też mówić o wadach nieodwracalnych: przyda się tu przymiotnik irreversibile.
W Finlandii i Wielkiej Brytanii dochodzi jeszcze czwarta wyszczególniona możliwość:
- per motivi socioeconomici (z powodów społeczno-ekonomicznych), czyli w przypadkach, kiedy (cytuję dla Finlandii) kobieta ma już co najmniej czwórkę dzieci, bądź też ma mniej niż 17 lub więcej niż 40 lat, choroba lub inna poważna przyczyna znacząco ogranicza zdolność jednego z rodziców do opieki nad dzieckiem, poród i opieka nad dzieckiem stanowią zbyt duży wysiłek dla kobiety, biorąc pod uwagę jej obecne i przyszłe warunki życiowe;
We Włoszech aborcja jest legalna do trzeciego miesiąca ciąży (il primo trimestre, il terzo mese) w każdym przypadku. Później jest ciągle możliwe zrobienie aborto terapeutico, czyli przerwanie ciąży, która zagraża życiu lub zdrowiu osoby w ciąży. O tym, jak wygląda to w praktyce, pisałam w moim starym artykule Aborcja we Włoszech. Słowem kluczem w tym artykule są gli obiettori di coscienza czyli „obiektorzy” lekarze, którzy zasłaniają się klauzulą sumienia (l’obiezione di coscienza sull’aborto).
Jeśli chodzi o stadium rozwoju prenatalnego (lo sviluppo prenatale), to mówimy o embrionie (l’embrione) i od ósmego tygodnia o płodzie (il feto). Od tego przymiotnik „płodny” to fetale.
We włoskim funkcjonuje jedna zbiorcza nazwa il prodotto del concepimento, czyli dosłownie „produkt/efekt poczęcia”. W prawie używa się rzeczownika il concepito (czyli dosłownie „poczęty, ten który został poczęty”), w polskim prawie używa się łacińskiego nasciturus (dosłownie „mający się urodzić”) i we włoskim też istnieje rzeczownik i przymiotnik nascituro (nascere – rodzić się, la nascita – narodzenie).
Macica to l’utero, ale istnieje też słówko il grembo (łono).
Concepire oznacza „począć”, il concepimento to „poczęcie”, czego synonimem jest la concezione i dopiero od tego słówka mamy przymiotniki (synonimiczne) anticoncezionale oraz contraccettivo i od tego metodi anticoncezionali/contraccettivi i la pillola (można dodać anticoncezionale/contraccettiva, ale już samo „la pillola” jest często używane w tym znaczeniu).
Contraccezione d’emergenza to antykoncepcja awaryjna, której symbolem jest „tabletka dzień po”, po włosku la pillola del giorno dopo, chociaż tak naprawdę może działać do 3 a nawet do 5 dni po stosunku.
We Włoskim z Życia Wzięty 1 pisałam, że tabletkę po można dostać we Włoszech na receptę. Od października 2020 recepty nie potrzeba, także w przypadku osób niepełnoletnich.
Tabletka po nie jest środkiem poronnym (non ha effetto abortivo) i nie istnieją środki nazywane „wczesnoporonnymi”.
Do aborto farmacologico (aborcji, którą wykonuje się w dwóch pierwszych miesiącach) używa się tabletki z mifepristonem (mifepristone), nazywanej też RU-486 (i to jest tabletka poronna).
W późniejszych miesiącach stosuje się aborto chirurgico. Obejrzyj ten film, jeśli chcesz zobaczyć, na czym dokładnie polegają oba typy aborcji. Uwaga, na pierwszej planszy jest napisane, że film zawiera „mocne obrazy”.
l’anestesia – znieczulenie
l’utero – macica
indurre – wywoływać
assumere, somministrare – przyjmować (o lekach)
la contrazione – skurcz
l’espulsione – wydalenie
dilatare – rozszerzać
l’ingresso – wejście
la cannula – kaniula
il raschiamento – łyżeczkowanie
la mucosa – błona śluzowa
la cavità uterina – jama macicy
Sporo słyszy się o syndromie poarbocyjnym (la sindrome post aborto), ale jest do syndrom nieistniejący, wymyślony na potrzeby kampanii anti-choice. W ogóle w literaturze nawołuje się do tego, żeby w walce o prawa do aborcji (il diritto all’aborto) przestać powtarzać, że aborcja to zawsze trauma (il trauma) i zawsze trudne przeżycie, ponieważ badania pokazują, że emocje towarzyszące przerywaniu ciąży są przeróżne, a jedną z najczęstszych jest ulga (il sollievo).
Istnieje natomiast la depressione post partum/post-natale/puerperale czyli depresja poporodowa.
Il parto to poród, partorire – rodzić. Il puerperio to połóg, więc puerperale – połogowy.
Trzeba wspomnieć o jeszcze jednym podziale aborcji: to podział na aborcję bezpieczną (aborto sicuro) i niebezpieczną (aborto non sicuro) – czyli przeprowadzoną samodzielnie, albo przez osobę niewykwalifikowaną. W tym artykule czytamy, że niebezpieczna aborcja jest piątą przyczyną śmierci wśród matek na świecie:
L’aborto non sicuro è una delle cinque principali cause di mortalità materna nel mondo, insieme a emorragia post parto, sepsi, complicanze durante il parto e ipertensione.
L’emorragia to krwotok, la sepsi – sepsa, l’ipertensione – nadciśnienie.
O sposobach, w jakie próbuje się na całym świecie przerwać samemu ciążę czytamy w tym artykule:
l’inserimento di bastoncini appuntiti attraverso la vagina e la cervice dell’utero (wprowadzanie ostrych przedmiotów do waginy i szyjki macicy), l’ingestione di sostanze tossiche come la candeggina (połykanie substancji toksycznych jak np. wybielacz), l’applicazione di preparati a base di erbe nella vagina (wkładanie do waginy preparatów na bazie ziół) o traumi autoinflitti come colpi all’addome o cadute volontarie (albo samookaleczanie się jak bicie się po brzuchu albo powodowanie upadku).
