Znajomość francuskiego pomaga w mówieniu po włosku nie tylko dlatego, że niektóre słówka są podobne a gramatyka często analogiczna. Sami Włosi zapominają o tym, jak często w codziennym życiu używają francuskich słów czyli francesismi. Czasem więc, kiedy zabraknie nam włoskiego słowa a na usta będzie cisnąć się to francuskie… spróbujmy, bo możliwe, że Włosi doskonale je znają! Tak jak ja uparcie mówię, że ktoś ma charme … i super, bo Włosi też tak mówią!
Fancesismi w języku włoskim można by podzielić na trzy kategorie, wg. częstotliwości użycia i ich znajomości wśród Włochów: te używane na co dzień, a przynajmniej znane każdemu, takie poziom intermediate, czyli coś dla ludzi oczytanych, no i te już naprawdę „ą ę”. Kategorie dobrałam subiektywnie, więc nie każdy musi się ze mną zgodzić.
Francesismi na co dzień
To, że Francuzi dla Włochów są największymi autorytetami w temacie mody, można zauważyć po tym, jak często Włochom brakuje własnych określeń na części garderoby. Zamiast tego stosują te francuskie. *rodzajniki są włoskie, nie francuskie.
la lingerie – bielizna, szczególnie ta chic
la salopette – ogrodniczki
le décolletés – czółenka
i collant – rajstopy
Na ten rozległy temat modowy napiszę jednak osobny post i takich kwiatków pojawi się tam więcej. Ogólnie mówiąc, to ta lista mogłaby być bardzo długa. Wypiszę natomiast te zapożyczenia bez których…sama nie wyobrażam sobie mówić po włosku.
la brioche – to ją zamawia się codziennie rano w północnych Włoszech (na południu il cornetto), chodzi oczywiście o rogalika do kawy. Włoskiego słowa la broscia nigdy nie słyszałam.
le crêpes – czyli naleśniki, choć można też usłyszeć (a częściej przeczytać w menu) włoskie słowo la crespella.
lo chef – na szefa kuchni
il dessert – dla tych, którzy nie mówią na deser il dolce (ah, „t” się nie czyta)
la moquette – wykładzina
lo charme – czyli urok, il fascino
la chance – szansa, la possibilità
la trousse – ew. z angielskiego la beauty case to kosmetyczka. Po włosku la borsa per cosmetici.
la roulotte – tak określa się po włosku przyczepę kempingową (nie mylić z ruletką, roulette)
la cyclette – rower stacjonarny
la silhouette – sylwetka
Nota bene: il bidet to słowo szczególne, bo chociaż francuskie, to we włoskich domach tego przyrządu nie może zabraknąć, we francuskich natomiast raczej go nie uświadczysz.
Francesismi dla średnio-zaawansowanych
Warto dodać, że większość tych wyrażeń jest raczej (nad)używana przez dziennikarzy, italiano medio raczej te wyrażenia zrozumie, z rzadka napisze, jeszcze rzadziej powie:la nonchalance – akurat tu chyba nigdy nie usłyszałam włoskiego odpowiednika la noncuranza w użyciu
l’habitué – nie określa, jak początkowo myślałam, osoby do czegoś przyzwyczajonej (chociaż prawie), ale stałego klienta, częstego gościa, np. jakiegoś lokalu
tranche – jakaś część, partia, to słówko używane już w bardziej specjalistycznych kontekstach, na przykład w ekonomii
avances – fare delle avances, adorować, podrywać
en passant – mimochodem, przy okazji
débacle – niepowodzenie, przegrana
Francesismi ą ę
il cinema d’essai – po włosku il cinema d’autore czyli kino autorskieça va sans dire – „to oczywiste, nie trzeba tego mówić”, zabawne, ale nie spotykam się z tym wyrażeniem jedynie we włoskich wypowiedziach. A może we francuskich trudniej to po prostu wyłapać?
l’aplomb – po włosku l’appiombo, to równowaga czy pewność siebie, jaką ktoś może utrzymać, bądź stracić. Ha perso il suo aplomb – został wytrącony z równowagi, stracił animusz.
escamotage – sztuczka, trik użyty w celu wywinięcia się z jakiejś trudności
laissez-faire – lasciate fare czy po polsku leseferyzm
il viveur – światowy człowiek, il mondano
Wymowa
Nie spodziewajmy się ze strony Włochy idealnej wymowy tych francuskich słówek, raz będzie ona super poprawna, tylko że bez francuskiego r (np. la trousse), raz trochę zwłoszczona np. la transz (zamiast la trąsz) albo il czinema d’esse (zamiast sinema d’esse).
Francesismi to też wszystkie słowa w stylu cazzo, vaffanculo… zdziwieni? Tytułowe scusate i francesismi to nic innego jak „wybaczcie moją francuszczyznę” :-)
Ten wpis powstał w ramach Miesiąca Języków. Zapoznajcie się z wpisami innych blogerów językowych i zobaczcie jak potraktowali temat języka francuskiego z perspektywy języka/kultury o jakich piszą na co dzień :) Na deser zostawiam włoski filmik pełen francuskich zapożyczeń. Ciekawa jestem, ile zrozumiecie? :)
Angielski
Angielski C2- French czyli trochę o tym co ma piernik do wiatraka
Angielski dla każdego – Angielski vs. francuski
Specyfika języka – Francuski od kuchni
Chiński
Biały Mały Tajfun – Francuska „koncesja”
Francuski
Love for France – Alzacki w pigułce czyli podstawowe słówka dla laika
Francuskie i inne notatki Niki – Amerykanin w Paryżu, czy Amerykanin w Brukseli?
Français mon amour – Moja francuska historia
Madou en France – La playlist du Québec, czyli co mi w duszy gra
Hiszpański
Hiszpański na luzie – Jak Hiszpanie żegnają się po francusku
Kirgiski
O języku kirgiskim po polsku – Skrzynia przodków, czyli co robi Francuzka w kirgiskim filmie
Niemiecki
Niemiecka Sofa – Czemu Niemcy śmieją się z Francuzów?
Językowy Precel – W poszukiwaniu niemieckich śladów we Francji
Rosyjski
Rosyjskie Śniadanie „Miłość rosyjskiego do francuskiego”
Szwedzki
Szwecjoblog – Francuscy fałszywi przyjaciele
Włoski
CiekawAOSTA – Valle d’Aoste i francuskie rozterki
[youtube https://www.youtube.com/watch?v=eEFkE6VjZ2Y]
