WIADOMO, że w języku każde (albo niemal) słowo ma swój synonim, chociaż jeden (a zazwyczaj masę). Zauważyłam, że w języku włoskim kilka popularnych czasowników ma synonimy, które najczęściej są kolokwialne, a na pewno są wyjątkowo chętnie używane przez Włochów właśnie języku mówionym. Zauważyłam też, że nie ma ich w klasycznych materiałach do włoskiego, uczniowie bardzo często ich nie znają. No to nadrabiamy!

Mollare

To między innymi synonim dla czasownika LASCIARE („zostawiać, opuszczać”). Według słownika w tym znaczeniu jest to użycie kolokwialne. Znaczenie „puszczać” jest w słownikach dla obu tych czasowników na pierwszym miejscu:

Molla! = Lascia! – puść!

Ho mollato il mio lavoro = Ho lasciato il mio lavoro – zostawiłem pracę

E’ un buon momento per mollarlo = E’ un buon momento per lasciarlo – to dobry moment, żeby go zostawić

Ci siamo mollati = ci siamo lasciati – rozstaliśmy się

Mollare oznacza też „przestawać coś robić”, popularnie mówi się: Non mollare! – nie poddawaj się!

LEVARE

Levare oznacza przynajmniej dwie rzeczy: „podnosić” i „zdejmować, usuwać”, i w tym drugim znaczeniu jest to synonim TOGLIERE. Tak samo w wersji zwrotnej, levarsi i togliersi mogą oznaczać „zdejmować z siebie coś”, oraz „usuwać się” w sensie „iść sobie”.

Leva questi libri, sono troppo pesanti = Togli questi libri, sono troppo pesanti – zdejmij te książki, są za ciężkie

Leva di mezzo queste valigie, non si può passare = Togli di mezzo queste valigie, non si può passare – przesuń te walizki, nei da się przejść

Levati sta giacca, fa troppo caldo = Togliti sta giacca, fa troppo caldo – zdejmij tę kurtkę, jest za gorąco

Levati dai piedi! = Togliti dai piedi! – zejdź mi z drogi

PIGLIARE

To kolokwialny odpowiednik PRENDERE, „brać”.

Vado in spiaggia a pigliare il sole = Vado in spiaggia a prendere il sole – idę na plażę opalać się

Dove posso pigliare una birra? = Dove posso prendere una birra? – gdzie mogę napić się piwa?

Piglia sti soldi e vattene! = Prendi sti soldi e vattene! – bierz te pieniądze i idź sobie!

LAGNARSI

Ten czasownik nie jest kolokwialny, ale to odpowiednik czasownika LAMENTARSI, który obserwuję częściej w języku mówionym (szczególnie w Rzymie), ale nie jest to zasada :-)

Non posso lagnarmi = Non posso lamentarmi – nie mogę narzekać

Cos’hai da lagnarti? = Cos’hai da lamentarti? – i na co narzekasz?

Si lagnano di tutto e di tutti = Si lamentano di tutto e di tutti – narzekają na wszystko i na wszystkich

LEGNARSI

A to już jest czasownik oznaczony jako kolokwialny (słownik De Mauro) odpowiednik czasownika PICCHIARSI, czyli „bić się”.

I ragazzi che si legnano davanti al locale = I ragazzi che si picchiano davanti al locale – chłopaki, którzy się okładają pod knajpą

MENARSI

To także kolokwialny odpowiednik „bić się” możliwe, że bardziej powszechny niż poprzedni.

I ragazzi si menano a vicenda = I ragazzi si picchiano a vicenda – chłopaki okładają się nawzajem

CAMPARE

To popularny (niedokładny!) synonim dla czasownika VIVERE („żyć”), dokładnie oznacza coś w stylu „utrzymywać się przy życiu”, „przeżyć”, „jakoś żyć”. Czyli do tego „żyć” (vivere) dodajemy takiego nieco pesymistycznego, pejoratywnego zabarwienia.

Tutti dobbiamo campare di qualcosa = Tutti dobbiamo vivere di qualcosa – wszyscy musimy z czegoś żyć

Bigosna pur campare! = Bisogna vivere di qualcosa! – trzeba z czegoś żyć

CREPARE

To słowo, które doskonale znasz z odpowiedzi na „in bocca al lupo„. Crepi! oznacza „niech zdechnie”! Crepare oznacza między innymi „umierać” (MORIRE).

No vax? Se crepano, si paghino almeno il funerale = No vax? Se muoiono, si paghino almeno il funerale – No vax? Jeśli umrą, niech zapłacą sobie przynajmniej pogrzeb (słowa dziennikarza Vittorio Feltri)

Sopra la panca la capra campa, sotto la panca la capra crepa = Sopra la panca la capra vive, sotto la panca la capra muore – Na ławce koza żyje, pod ławką koza umiera (popularny łamacz językowy)

SCORDARE

To w ogóle niekolokwialny, bardzo popularny odpowiednik czasownika DIMENTICARE („zapominać”), a mimo to trochę mniej znany przez uczniów i nieczęsto podawany przez podręczniki.

Jest używany jak dimenticare, niezwrotnie:

Ho scordato di chiamare = Ho dimenticato di chiamare – zapomniałem zadzwonić

oraz zwrotnie:

Mi sono scordato del tuo compleanno = mi sono dimenticato del tuo compleanno – zapomniałem o twoich urodzinach

Kwiat niezapominajka to popularnie nontiscordardimé czyli „nie zapomnij o mnie”.