Dzisiaj będzie mowa o włoskich czasownikach, które pewnie znasz, ale do których doczepiono jakiś sufiks, i tym samym zmieniło się lekko ich znaczenie.

W takie słowotwórstwo pewnie możesz się spróbować pobawić sama i czasem trafisz, ale to nie jest tak, że można dodać taki sufiks do jakiekolwiek czasownika. Natomiast wszystkie te formy, które opisuję, znajdziesz w słowniku, co pozwala mi o nich myśleć jak o osobnych czasownikach. Odkryj znaczenie „sbaciucchiare„, „sonnecchiare” i pozostałych 23 brzmiących znajomo, ale nieznajomych, słów!

Czasowniki poukładałam według sufiksu, aby zachować jakąś logikę, ale praktycznie wszystkie te przyrostki niosą ze sobą takie same lub bardzo podobne znaczenia i zabarwienia.

-icchiare

Studicchiare

Kiedy usłyszałam to słowo po raz pierwszy, od razu, intuicyjnie, zrozumiałam jego znaczenie: może przez kontekst, może przez tą miłą, „niewinną” końcówkę.

Latem zapytałam mojego współlokatora, czy się uczy, odpowiedział mi: „non studio, studicchio”. Dla niego była to ogromna różnica (ale trzeba dodać, że był dość upierdliwy), którą od razu zrozumiałam: dla niego studiare to uczyć się na poważnie do egzaminu. Studicchiare, to coś tam poczytać, czegoś się tam dowiedzieć.

Zgadza się to ze słownikową definicją słowa studicchiare: studiare un po’, senza troppo impegno; czyli „uczyć się trochę, bez większego zaangażowania”.

Leggicchiare

Podobnie jak studicchiare, możemy leggicchiare, czyli albo dukać czytając, albo czytać niechętnie, mało, czy bez uwagi. Leggiucchiare oznacza dokładnie to samo.

Lavoricchiare

(Io) lavoricchio może oznaczać dwie rzeczy: albo pracuję mało i niechętnie (bo mi się nie chce), albo od czasu do czasu gdzieś się tam zaczepię do pracy: bo trudno mi znaleźć coś stałego.

Dormicchiare

Oznacza „spać lekkim snem”, drzemać.

Synonimem jest równie popularne słowo sonnecchiare, które nie pochodzi już od innego czasownika, ale od rzeczownika „sonno„, sen. Może oznaczać dosłownie, że śpimy lekkim snem, albo przenośnie, że ktoś nie angażuje się należycie w coś, co powinien, „przesypia” swoją robotę.

Bevicchiare

To dobry przykład na to, że sufiks -icchiare może nam czasownik zdrobnić: bevicchiare może oznaczać, że pije się mało i niechętnie; oraz, że może nam nadać wrażenia częstotliwości: ironicznie bevicchiare może oznaczać, że ktoś pije często, może za dużo.

Canticchiare

Przetłumaczyłabym to jako „podśpiewywać”, czyli coś tam sobie śpiewamy pod nosem.

Mordicchiare

To od czasownika „mordere„, gryźć. Często używa się tego czasownika, kiedy mowa o zwierzęciu, który nie gryzie nas, ale łapie delikatnie zębami w celu zabawy.

-ucchiare

Mangiucchiare

Może oznaczać, że jemy mało i niechętnie, albo mało i często, coś w stylu naszego „skubać” i „podjadać”. Synonimem, szczególnie tego pierwszego znaczenia, będzie smangiucchiare.

Baciucchiare

Oczywiście od czasownika „baciare„, całować, oznacza obdarowywać kogoś małymi, ciągłymi całusami. Bardziej pejoratywne zdaje się znaczenie podobnego czasownika sbaciucchiare. Może być synonimem baciucchiare, ale może też wskazywać na usilne i nie do końca chciane pocałunki.

Co ciekawe, od obu tych czasowników mamy rzeczowniki: un baciucchìo i uno sbaciucchìo, które wskazują na czynność ciągłego cmokania się.

Parlucchiare

Albo: parlicchiare. Od dzisiaj, zamiast mówić „parlo un po’ di italiano” albo „parlo italiano, ma solo un po’”, możesz powiedzieć „parlucchio italiano„, albo „l’italiano lo parlucchio„, co oznacza, że znamy język trochę, wystarczająco, żeby zamienić kilka zdań.

Sbevucchiare

Podobne do bevucchiare, ale już bez wątpliwości, że chodzi tu o chętne, częste i obfite zapijanie. Sama znacznie częściej słyszę synonim sbevazzare.

-acchiare

Bruciacchiare

Przetłumaczyłabym to na polski jako „przypalić”. Najczęściej słyszę to w kontekście kuchennym, że coś jest bruciacchiato, czyli troszkę przypalone, ale nie tak, żeby się nie dało zjeść.

Vivacchiare

Jeśli do tej pory brakowało ci włoskiego odpowiednika „jakoś leci”, „jakoś się żyje”, to właśnie go znalazłaś. Można tego czasownika użyć właśnie w taki sposób: si vivacchia, jakoś się żyje, albo dosłownie, w sensie, że żyje się, przędzie ledwo ledwo (również o przedsięwzięciach).

Sputacchiare

„Sputare” znaczy „pluć”. Sputacchiare oznacza pluć ciągle lub często albo pluć się trochę podczas mówienia.

Studiacchiare

Kiedy powiedziałam chłopakowi o czym piszę i dałam za przykład czasownik „studicchiare„, on od razu mnie poprawił: „studiacchiare„!

Według słownika to jednak osobne słowo i o ile studicchiare oznacza, że uczymy się w ograniczonym stopniu, tak studiacchiare zdaje się mieć wydźwięk jeszcze bardziej pejoratywny, i oznacza, że uczymy się „bez wytrwałości, niechętnie i z kiepskimi wynikami”.

Założę się natomiast, że w praktyce ta różnica jest ignorowana.

Ridacchiare

To może nasze „podśmiewywać się”, czyli „śmiać się” (ridere), ale raczej nie bardzo głośno i wcale nie szczerze.

-azzare

Sbevazzare

To „pić dużo i często, bez opamiętania”, najczęściej słyszę to po bardziej zakrapianej imprezie: abbiamo sbevazzato, czyli takie „przesadziliśmy”, „daliśmy nieźle w czajnik”.

Scorrazzare

To od „correre„, biegać. Scorrazzare oznacza „biegać tam i siam bez przystanku”, „ganiać się”, albo w przenośni „skakać z jednej rzeczy na drugą”, „często coś zmieniać”.

Svolazzare

Podobne do scorrazzare, tylko tutaj latamy, zamiast biegać. Częściej słyszę ten czasownik w znaczeniu „machać szybko skrzydłami” o ptakach.

Scopiazzare

Nie znałam tego czasownika wcześniej, ale wydaje mi się bardzo fajny i przydatny: scopiazzare oznacza „kopiować” lub „imitować coś”, w głupi sposób, byle jak, bez pomyślunku.

-ellare

Giocherellare

Od czasownika „giocare„, grać. Może oznaczać, że ktoś się bawi czymś trochę, mało, bez zaangażowania. Ja znam ten czasownik z sytuacji, kiedy ktoś się bawi jakimś małym przedmiotem przy okazji robienia czegoś innego.

Bucherellare

Nie wiem, skąd znam ten czasownik oznaczający robienie wielu małych dziurek (od czasownika bucare, dziurawić), ale czuję, że widzę go i słyszę całkiem często.

Parlottare

Ten czasownik może być (rzadko) synonimem parlucchiare, w sensie mówienia nieidealnie w jakimś języku, ale znacznie częściej będzie oznaczać, że ktoś między sobą coś szepce, być może ożywienie, być może w tajemnicy przed innymi.

Salterellare

Albo: salticchiare, to takie „podskakiwać”.

-ettare

Sgambettare

Ten czasownik ma w słowniku aż dwa osobne znaczenia. Sgambettare może oznaczać „ruszać szybko nogami”, na różne strony, głównie w odniesieniu do dzieci, albo szybko chodzić, przebierać nogami; Drugie znaczenie jest sportowe: w piłce nożnej sgambettare będzie oznaczało, że podkładamy komuś nogę. Przy tej okazji sgambettare może mieć też zabarwienie przenośne: oszukać, obejść.

Mnie z praktyki sgambettare kojarzy się z niecierpliwym przebieraniem nogami albo z machaniem nogami.