Znajomość trybu congiuntivo nie tylko sprawia, że piękniej mówimy, lepiej piszemy, robimy lepsze wrażenie i zwyczajnie możemy wyrazić więcej. Satysfakcja przychodzi też w codziennych, wręcz kolokwialnych wyrażeniach, do których wreszcie mamy pełny dostęp. Przygotowałam dla Was listę takich wyrażeń, które przyszły mi do głowy: możecie się nauczyć ich na pamięć, a może zechcecie przy ich okazji zgłębić tajemnice congiuntivo.
Crepi!
Dziwne słowo, dziwne wykrzyknienie, którego na pamięć uczymy się już na pierwszych lekcjach włoskiego jako idealna odpowiedź na życzenie in bocca al lupo! czyli powodzenia! Crepi! oznacza niech zdechnie! i jest niczym innym jak formą congiuntivo presente czasownika crepare, którego jednym ze znaczeń jest „umierać”. W praktyce używamy go w sensie dziękuję. To typowy przykład użycia congiuntivo w zdaniach w stylu „niech…!”, czyli do wyrażenia życzenia. Jeśli dobrze pamiętasz to wyrażenie, to możesz odnosić się do niego za każdym razem, kiedy zapominasz jak odmienić w congiuntivo presente czasownik z grupy -are: parli, mangi, balli, itd. :)
E anche se fosse?
To idealna odpowiedź na zarzuty, którą na polski przetłumaczylibyśmy a nawet jeśli, to co? Gdybyśmy chcieli to polskie wyrażenie przetłumaczyć kropka w kropkę, to zostałoby nam „e anche se”? ale włoskie wyrażenie jest niekompletne bez tego fosse, czyli czasownika essere odmienionego w congiuntivo imperfetto. To z gramatycznego punktu widzenia nic innego jak połowa zdania w trybie warunkowym, a przy okazji dowód na to, że po „anche se” czasami jednak mamy congiuntivo ;) Więcej na ten temat przeczytasz i posłuchasz tutaj.
Come se niente fosse
Czyli jak gdyby nigdy nic, bardzo praktyczne wyrażenie na co dzień. Zdanie si è comportato come se niente fosse oznaczałoby „zachował się jak gdyby nigdy nic”. To praktyczny przykład na użycie spójnika come se, obowiązkowo z congiuntivo imperfetto, no bo czy nie jest to znów ucięte zdanie warunkowe?
O quel che sia
Używam tego bezwiednie, nie wiedząc czemu akurat tutaj jest congiuntivo. W takich sytuacjach kiedy po polsku powiedziałabym czy coś takiego, czy co to tam jest, czy cokolwiek innego, czy coś tam. Na przykład, i dam przykłady znalezione w Internecie: „Chiamiamola polo, maglia lunga o quel che sia, ma è davvero super bella!” (nazywajmy ją polo, długą koszulką czy co tam innego, ale jest naprawdę super piękna); ” E non so come la prendereste voi se vostra figlia (nipote o quel che sia) di 17 anni andasse a letto con una persona di 70/80 anni” (nie wiem jak wy byście się zachowali, gdyby wasza córka, wnuczka czy ktokolwiek, w wieku 17 lat sypiał z kimś w wieku 70/80 lat); „Sulla faccia della moneta c’è sempre un signore, un Cesare, uno zar o quel che sia. (Na awersie monety zawsze jest jakiś pan, jakiś Cezar, jakiś car, czy kto to tam jest);
Możliwe, że to wyrażenie wynika z innego utartego wyrażenia sia quel che sia, czyli niech będzie co ma być! ale nie mam na to dowodów :)
Do 13 listopada trwają zapisy na mój kurs online Polowanie na Congiuntivo Ogarniamy Krok Po Kroku! Zobacz jak wygląda kurs, dla kogo jest on przeznaczony i przeczytaj opinie kursantek.
Fossi in te…!
To synonim wyrażenia „al posto tuo„, czyli na twoim miejscu. Dosłownie gdybym była na twoim miejscu! gdybym była tobą! Pełna wersja brzmi se fossi in te (oczywiście tak też możemy powiedzieć) i jest niczym innym jak znów uciętym zdaniem warunkowym: dlatego też mamy tutaj congiuntivo imperfetto! I w praktyce po tej formule następuje druga część zdania warunkowego, no bo bez sensu tak tylko krzyczeć „gdybym była tobą…”! więc na przykład możemy się spotkać ze zdaniem fossi in te studierei un po’ di congiuntivo (na twoim miejscu pouczyłabym się trochę congiuntivo) albo powiedzieć fossi in te lo lascerei! (gdybym była tobą, zostawiłabym go!).
Che vuoi che sia?
Dosłownie oznacza co chcesz, żeby to było? I jest przykładem na użycie congiuntivo po czasowniku volere, chcieć. Bardziej pasującym tłumaczeniem na polski byłoby jednak „a co sobie myślisz/myślałeś”, „co innego sobie wyobrażasz/wyobrażałeś”, „nic innego jak…”, „to tylko”, czyli jednym słowem, mówiąc che vuoi che sia mówimy, że to nie jest problem.
Na przykład: che vuoi che sia per lui alzarsi alle 5? (żaden problem dla niego wstać o 5); lo fai di professione, che vuoi che sia per te? (robisz to z zawodu, co to za problem dla ciebie?); Możemy tego użyć szczerze, pocieszając kogoś, że no co ty, zero problemu! che vuoi che sia! Albo ironicznie.
Manco lo facesse apposta
Niełatwe do przetłumaczenia i wytłumaczenia. Manco zazwyczaj w języku potocznym zastępuje nam słowa neanche, nemmeno (nawet nie). Na przykład wyrażenie manco a farla apposta oznaczałoby dosłownie „nawet nie robiąc tego specjalnie”, w znaczeniu „przez czysty przypadek, tak po prostu”.
Natomiast manco lo facesse apposta, albo jakiekolwiek inne wyrażenie z użyciem manco + czasownik w congiuntivo imperfetto, ma całkiem inne znaczenie. Tutaj manco ma bardziej znaczenie come se, tak jakby. Manco lo facesse apposta może oznaczać „tak jakby robił to specjalnie (a nie robi)”. Do głowy przyszło mi takie wyrażenie, nawet nie wiem skąd, ale na forum językowym znalazłam też inne: manco fossero cavoli suoi (tak jakby ją to interesowało); albo si dà tante arie, manco fosse il re di Spagna! (zadziera nosa jakby był królem Hiszpanii);
Che tu lo voglia o no
Oznacza czy tego chcesz, czy nie. Tak naprawdę, to czasownik volere można tu zastąpić czymś innym w congiuntivo presente i wtedy mamy gotową formułę na zdania „czy … czy nie”. Na przykład: che tu lo faccia o no; che tu venga o no; che tu mi aiuti o no; che tu mi ami o no;
Sapessi che roba!
To znów uniwersalny schemat pod który możemy podłożyć inny czasownik w congiuntivo imperfetto. Sapessi che roba! może oznaczać, zależnie od kontekstu: gdybyś wiedział co się wydarzyło/ale fajne/ale jaja/gdybyś ty to widział. Znów pełne zdanie brzmiałoby se sapessi che roba, gdybyś…! i to jest początek zdania warunkowego. Wariacją może być Vedessi che tempo che c’è oggi! gdybyś mógł zobaczyć jaka dziś pogoda! / nie uwierzysz jaka dziś pogoda! i co tam sobie jeszcze nie wymyślimy.
Do 13 listopada trwają zapisy na mój kurs online Polowanie na Congiuntivo Ogarniamy Krok Po Kroku! Zobacz jak wygląda kurs, dla kogo jest on przeznaczony i przeczytaj opinie kursantek.
Se l’avessi saputo prima!
Gdybym się o tym dowiedziała wcześniej! To przykład na użycie congiuntivo trapassato w zdaniu warunkowym, czyli gdybamy na temat przeszłości, czegoś na co już jest za późno. Możemy tego użyć na serio, w pełnym zdaniu, albo tylko jako wykrzyknienie w odpowiedzi na coś, oraz ironicznie. Tutaj też możemy wymyślić sobie inne wyrażenie: se l’avessi fatto in tempo! se fossimo usciti prima! se fossi arrivato 5 minuti prima! itd.
